Μέτρο και «Ελγίνεια» υπερβολή

Ανταποκρινόμενος στην πρόσκληση του φίλου μου Αθανασίου και στο πάντα φλογερό του ενδιαφέρον για τα αρχαιολογικά ζητήματα, δράττομαι του φιλόξενου βήματος της Αναμόρφωσης-Συνιστολογίου για να καταθέσω με την ιδιότητα του αρχαιολόγου κάποιες απόψεις για τις τρέχουσες εξελίξεις στον χώρο.

Τα πρόσφατα εγκαίνια του νέου μουσείου της Ακρόπολης έφεραν ξανά στο προσκήνιο το ελληνικό αίτημα επιστροφής των μαρμάρινων γλυπτών τμημάτων του κλασικού ιερού της Ακρόπολης (κυρίως του Παρθενώνα) που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Η ιστορία τους είναι σε όλους μας λίγο πολύ γνωστή. Τα κλασικά γλυπτά που αφαιρέθησαν τα έτη 1801-1802 από τον κύριο Thomas Bruce, 7ο Κόμη του Elgin, πρέσβη τότε της Βρετανίας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος των εκτός Ελλάδος ευρισκομένων γλυπτών της Ακρόπολης. Για να αξιολογήσουμε, ως περιεχόμενο, αλλά και ως ύφος, το αίτημα της Ελλάδας περί της επιστροφής των γλυπτών είναι κατά την γνώμη μου αναγκαίο να έχουμε υπόψιν μας τα εξής:

1) Είναι σε όλους μας γνωστό ότι τον 19ο κυρίως αιώνα οι αρχαιολογικοί θησαυροί των μεγάλων αρχαίων πολιτισμών (Μεσοποταμίας, Αιγύπτου, Ελλάδας, Ιταλίας) έγιναν αντικείμενο εκτεταμένης λεηλασίας εκ μέρους των δυτικών χωρών. Όπως ακριβώς και οι αρχαίοι Ρωμαίοι όταν κατέκτησαν την Ελλάδα, έτσι και πολλοί από τους πρέσβεις, προξένους, περιηγητές, κλπ. των δυτικών χωρών προόριζαν τα αρπαγέντα αρχαία για την διακόσμηση διαφόρων κτηρίων και συλλογών των χωρών τους. Εκεί όμως σταματούν και οι ομοιότητες με την αρχαία Ρώμη. Και τούτο διότι στην σύγχρονη εποχή η αρπαγή είχε ένα σημαντικό παράπλευρο αποτέλεσμα: πρόκειται για την γέννηση και ανάπτυξη της σύγχρονης αρχαιολογίας, η οποία έλαβε χώρα φυσικά στην δυτική Ευρώπη και την Αμερική. Εξαιτίας της συνεισφοράς των χωρών αυτών στην μελέτη του ανθρώπινου παρελθόντος είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε όσα γνωρίζουμε για την αρχαιότητα, την δική μας και άλλων. Χωρίς την συνεισφορά αυτή των «αρπάγων» δεν θα μπορούσαμε σήμερα ούτε καν να χρονολογήσουμε τον Παρθενώνα και τα άλλα κατάλοιπα του αρχαίου μας πολιτισμού.

elgin_marbles_east_pediment.jpg

Read moreΜέτρο και «Ελγίνεια» υπερβολή

Η γεννηση των ΗΠΑ και ο (υποτιμημενος) Τζων Ανταμς

Οι ΗΠΑ γιορταζουν τα γεννεθλια τους την 4η Ιουλιου, ενα γεγονος για το οποιο πολλοι Ευρωπαιοι εχουν αναμεικτα συναισθηματα. Ξεχναμε συχνα, μου φαινεται, οτι η επανασταση των 13 αποικιων στην Αμερικη ηταν ενα σπουδαιο κομματι της παγκοσμιας ιστοριας, μια κινηση που ενεπνευσε τους αδυναμους του πλανητη και βρηκε πολλους μιμητες.

Αμεσα συνδεδεμενος με την εξεγερση των αποικιων ειναι ο Βοστωνεζος δικηγορος Τζων Ανταμς, ενας απο τους υποτιμημενους ισως Ιδρυτες Πατερες (Founding Fathers) των Ηνωμενων Πολιτειων της Αμερικης. Προσφατα προσεξα* οτι ο βιος και πολιτεια του Ανταμς εχουν εξαιρετικο ενδιαφερον.

Μια απο τις πρωτες σημαντικες επαφες του Ανταμς με το αγγλικο Στεμμα ηταν σε μια δικη Αγγλων στρατιωτων που κατηγορουνταν επειδη ειχαν πυροβολησει εναντιον ενος οχλου στην Βοστωνη και ειχαν σκοτωσει εναν αριθμο Αμερικανων παιδιων και νεων. Ο Ανταμς, ενω ηταν επιφανης Βοστωνεζος πατριωτης, ανελαβε την υπερασπιση των στρατιωτων, μπροστα σε ενα αμερικανικο δικαστηριο γεματο αναβραζοντες πολιτες και αμερικανους ενορκους. Ανελαβε την υποθεση, συμφωνα με τα λεγομενα, επειδη πιστευε βαθια στην αξια του νομου, πανω απο συναισθηματισμους και προσωπικα συμφεροντα. Οχι μονο την ανελαβε, αλλα την κερδισε! Και οχι μονο την κερδισε, αλλα συνεχισε να ζει στην Βοστωνη χωρις ιδιαιτερη ενοχληση απο αυτους που εχασαν παιδια και φιλους στο συμβαν!

Βρισκω εντυπωσιακη αυτη την ιστορια. Φανταστειτε το 1770 να γινοταν δικη Τουρκων στρατιωτων που σκοτωσαν παιδια στην Ελλαδα και να αθωονωντουσαν σε ελληνικο δικαστηριο! Φανταστειτε ακομα και σημερα τι μεταχειριση θα επιφυλασσαν τα ΜΜΕ στον δικηγορο των στρατιωτων.

Read moreΗ γεννηση των ΗΠΑ και ο (υποτιμημενος) Τζων Ανταμς

Μια απλο(γ)ική θεμελίωση της απαγόρευσης καπνίσματος

Το θέμα των ημερών είναι, νομίζω, η απαγόρευση του καπνίσματος σε κλειστούς χώρους. Ως καπνιστής ο ίδιος περίμενα το μέτρο, το αναγνωρίζω ως σωστό και αναμένω να δω πώς θα πάει η εφαρμογή του στην πράξη. Το μέτρο μου προσφέρει προσωπικά ένα ωραίο κίνητρο για να μειώσω γενικώς το κάπνισμα, έως ότου το κόψω οριστικά. Από την άποψη αυτή, η απαγόρευση κάνει καλό σε πολλούς και εκτιμώ την απόφαση της Πολιτείας να την θεσπίσει.

Παρακολουθώντας, ωστόσο, εδώ και αρκετόν καιρό τις συζητήσεις γύρω από την απαγόρευση συναντώ μονίμως στις προσπάθειες θεμελίωσης της ορθότητας του μέτρου μια μονόπλευρη, μονολιθική παράθεση επιχειρημάτων και αναλύσεων που περιστρέφονται γύρω από την προστασία της δημόσιας υγείας και των δικαιωμάτων των μη-καπνιστών (παθητικό κάπνισμα). Τα επιχειρήματα αυτά κυριαρχούν απολύτως, λες και δεν υπάρχει κανένας άλλος τρόπος να δούμε το ζήτημα, λες και δεν υπάρχει άλλος τρόπος να δικαιολογήσουμε το μέτρο της απαγόρευσης καπνίσματος παρά μιλώντας για την βλάβη που προκαλεί το παθητικό κάπνισμα στους μη καπνιστές. Θεωρώ ότι τέτοιος τρόπος υπάρχει και ότι θεμελίωση της απαγόρευσης του καπνίσματος είναι εφικτή και χωρίς αναγωγή στο ζήτημα της δημόσιας υγείας, με αντικατάσταση της περίφημης αυτής αξίας από μιαν άλλη: εκείνη της κοινωνικής αλληλεγγύης και του σεβασμού στον συνάνθρωπό μας. Θα εξηγήσω με κάθε συντομία την παραγωγή της απαγόρευσης καπνίσματος από την αρχή της κοινωνικής αλληλεγγύης που έχω στο μυαλό μου. Η παραγωγή αυτή είναι απλή και λογική, γι’αυτό και την ονομάζω απλο(γ)ική. Με όσους πάλι θα την χαρακτήριζαν απλοική, δεν διαφωνώ καθόλου – έχουν απόλυτο δίκιο, γι’αυτό και το γ τίθεται εντός παρενθέσεως. Επισημαίνω πάντως ότι το απλοικό μιας σκέψης έίναι καλή βάση για να προχωρήσει κανείς σε συνθετότερους συλλογισμούς, ενώ η εκκίνηση από το σύνθετο χωρίς να έχουμε σκεφτεί τα απλά δείχνει προβληματικό τρόπο σκέψης.

Έστω ότι ο Α είναι καπνιστής και ο Β μη-καπνιστής. Στις συνήθειες του Α εντάσσεται το να καπνίζει αρειμανίως, στις συνήθειες του Β το να μην καπνίζει καθόλου. Τα δύο αυτά υποθετικά πρόσωπα διάγουν λοιπόν μεγάλο τμήμα του βίου τους με διαφορετικό τρόπο, ο Α καπνίζοντας και ο Β μη-καπνίζοντας. Ωστόσο οι διαφορετικοί τρόποι ζωής των Α και Β συμπίπτουν τελικώς στο εξής: Υπάρχουν κατ’ανάγκην χρονικές στιγμές κατά τις οποίες ο Α «μοιράζεται» την συνήθεια του Β, δηλαδή «δεν καπνίζει»: Όταν λ.χ. κοιμάται, όταν τρώει, όταν κάνει έρωτα, όταν κολυμπάει και ούτω καθεξής. Όσο θεριακλής και αν είναι ο Α, κατ’ανάγκην δεν καπνίζει σε ένα σύνολο χρονικών στιγμών της ημέρας του –επομένως ο Α είναι κατ’ακριβολογίαν και καπνιστής και μη-καπνιστής! Εδώ βεβαίως δεν ισχύει η αντιφατικότητα της κλασικής λογικής εξαιτίας της διαφορετικής χρονικής παραμέτρου που συνοδεύει καθένα από τα αποδιδόμενα στο ίδιο υποκείμενο κατηγορήματα, εξ ορισμού.

Read moreΜια απλο(γ)ική θεμελίωση της απαγόρευσης καπνίσματος

Έχουμε Πόλεμο, Μην Το Γελάς, Μωρό Μου

Αποδόμηση του ΣΥΡΙΖΑ σε τέσσερα τραγούδια

Θα έχετε ακούσει ιστορίες με Γιαπωνέζους στρατιώτες που συνέχιζαν να κρύβονται στα δάση, ακόμα και δεκαετίες μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, πιστεύοντας ότι η χώρα είναι υπό κατοχή, ότι ο πόλεμος δεν τέλειωσε, ότι σύντομα θα συγκροτηθεί απελευθερωτικός στρατός κ.λπ. Ή με αριστερούς στη μεταπολίτευση που επέμεναν να μη δίνουν διεύθυνση και τηλέφωνο, ακόμα και το ’77 ή το ’78, θεωρώντας ότι η χούντα δεν τέλειωσε με τον Καραμανλή αλλά μετασχηματίστηκε σε κάτι πιο light, και συνεχίζεται κανονικά η αντίσταση ενάντια στην τυραννία, στην αστυνομοκρατία, στους εγχώριους πράκτορες των Αμερικανών κ.λπ.

Λοιπόν, σε μία παρόμοια εξωπραγματική ανάγνωση της πραγματικότητας κύλισε και ο ΣΥΡΙΖΑ τα τελευταία χρόνια. Προκειμένου να βρίσκεται συνεχώς με το όπλο παρά πόδας, έβλεπε γίγαντες εκεί που υπήρχαν απλώς ανεμόμυλοι και αυτο-υπνωτίστηκε σε μία υπερεπαναστατικότητα Πολυτεχνείου. «Έχουμε πόλεμο, μην το γελάς, μωρό μου» λέει το τραγούδι του Πανούση και ο ΣΥΡΙΖΑ φρόντιζε να το επιβεβαιώνει διαρκώς, με επιλεκτικές σταχυολογήσεις των γεγονότων και φιλτράρισμα όσων δε συμφωνούσαν με τη στρατευμένη του ανάγνωση της πραγματικότητας. Θέλω να αναφερθώ εδώ σε δύο τέτοια παραδείγματα:

1) Η αποτυχία του ΣΥΡΙΖΑ να διαβάσει σωστά τα γεγονότα του Δεκεμβρίου. Εντάξει, όλοι ακούσαμε τη φωνή των νέων τότε. Φωνάζει όμως ο καταπιεσμένος όταν αντιδρά, φωνάζουν και τα μαυρομακιγιαρισμένα πιτσιρίκια στις συναυλίες των Evanescence όταν ακούνε το «My Last Breath». Για το ΡΙΖ του ΣΥΡΙΖΑ δεν υπήρχε καμία αμφιβολία: o Δεκέμβρης ήταν η έκρηξη μιας συσσωρευμένης καταπίεσης, ενός αδιεξόδου στο οποίο οδηγήθηκε η νεολαία από την ανεργία, τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές Σημίτη και Καραμανλή, τη μεθοδευμένη υποβάθμιση της δημόσιας παιδείας κ.λπ. Το κόμμα δε θορυβήθηκε όσο έπρεπε από την ανυπαρξία αιτημάτων• οι νέοι του Δεκέμβρη μπορεί μεν να ζήταγαν απλώς «έναν καλύτερο κόσμο» ή κάτι άλλο εξίσου ασαφές, όμως κατόπιν θα συγκεκριμενοποιούσαν τους πολιτικούς τους στόχους. Εύκολα προσπέρασε και τη διάχυτη βία των ημερών• ήταν ένα σύμπτωμα, είπε, ένα παραπροϊόν κάθε εξέγερσης, η οποία από τη φύση της είναι άναρχη και εκρηκτική, δεν μπορεί να μπει σε καλούπια κ.λπ. Ούτε καν προβληματίστηκε από τον ιδιαίτερα emo χαρακτήρα του νεανικού λόγου• πρώτη φορά στην Ιστορία, τόσοι πολλοί ευφυείς άνθρωποι πήραν στα σοβαρά τον κόσμο που επαναλάμβανε ένα σύνθημα όπως το: «Μη μας πετάτε άλλα δακρυγόνα, εμείς κλαίμε κι από μόνοι μας».

Read moreΈχουμε Πόλεμο, Μην Το Γελάς, Μωρό Μου

Κατά του Ν. 927/1979 IV

Σύμφωνα με το άρ. 2 Ν. 927/1979 «Όστις δημοσίως, είτε προφορικώς είτε διά του τύπου ή διά γραπτών κειμένων ή εικονογραφήσεων ή παντός ετέρου μέσου, εκφράζει ιδέας προσβλητικάς κατά προσώπου ή ομάδος προσώπων λόγω της φυλετικής ή εθνικής καταγωγής των ή του θρησκεύματος, τιμωρείται με φυλάκισιν μέχρις ενός έτους ή χρηματικήν ποινήν ή και δι’ αμφοτέρων των ποινών τούτων».

Το έγκλημα του άρ. 2 δεν είναι παρά μια μορφή εξύβρισης, όπου αντικειμενικώς ο πυρήνας της εγκληματοποιούμενης συμπεριφοράς εντοπίζεται στην «έκφραση προσβλητικών ιδεών». Για να μνημονεύσω την νομολογία του ΕΔΔΑ, με την οποία, σαν με χρωματιστές χάντρες, εκστασιάζονται οι αδαείς ιθαγενείς, ως πάγια μείζων πρόταση χρησιμοποιείται το εξής ποιηματάκι: “the freedom of expression enshrined in Article 10 constitutes one of the essential foundations of a democratic society and one of the basic conditions for its progress and each individual’s self-fulfilment. Subject to paragraph 2, it is applicable not only to “information” or “ideas” that are favourably received or regarded as inoffensive or as a matter of indifference, but also to those that offend, shock or disturb”. Συμφωνώ απολύτως με την τοποθέτηση αυτή και την εφαρμόζω πάραυτα στην παρούσα περίσταση (το αν το ίδιο το ΕΔΔΑ βέβαια μένει πιστό στις ίδιες του τις διακηρύξεις είναι μια δακρύβρεχτη ιστορία για κάποια άλλη φορά): αν υπάρχουν κάποιες ιδέες που χρειάζονται προστασία, αν υπάρχουν ιδέες που κατ’ εξοχήν προστατεύονται από την ελευθερία της έκφρασης, αυτές είναι οι προσβλητικές ιδέες. Η απαγόρευση των προσβλητικών ιδεών είναι βαθύτατα προσβλητική για όλους μας. Ο άτεχνος νομοθέτης του Ν. 927/1979 δεν μπόρεσε καν (ή μήπως δεν θέλησε;) να διατυπώσῃ έτσι το κείμενο του νόμου, ώστε να απαγορεύσῃ τους προσβλητικούς χαρακτηρισμούς, τις ύβρεις ή κάτι παρόμοιο. Όχι, τις ιδέες ήθελε να θέσῃ εκτός νόμου και ιδεοφύλακες ήθελε να διορίσῃ στο κεφάλι μας. Εδώ όμως ο νόμος υπερβαίνει κάθε ανεκτό όριο εγκληματοποίησης και πρέπει να υποβληθῄ σε σύμφωνη με το Σύνταγμα ερμηνεία. Όχι οι ιδέες λοιπόν, όχι οι ιδεολογίες ή οι ιδεοληψίες, αλλά το πολύ πολύ οι εκφράσεις που προσβάλλουν την τιμή κάποιου μπορούν να απαγορευθούν.

Read moreΚατά του Ν. 927/1979 IV

Ο παιδιάστικος αντιπολιτευτικός λόγος του ΠΑΣΟΚ

Θέλω να αγιάσω, να δω το ΠΑΣΟΚ ως μια αξιόπιστη κεντροαριστερή απάντηση στην ανικανότητα της σημερινής κυβέρνησης, και δε με αφήνουν τα στελέχη του. Για να είμαι ειλικρινής, η συνέντευξη τύπου του Γ.Α.Π. πριν τις Ευρωεκλογές ήταν συμπαθητική. Παρά το ότι ο Γεωργάκης συναγωνίζεται σε ευχέρεια λόγου τον άλλο Γεωργάκη, το Μπούς ντε, ότι το πρόγραμμα που παρουσιάσε σε πολλά σημεία ήταν αντιγραφή του προγράμματος Ομπάμα (π.χ. η πράσινη ανάπτυξη), και το ότι απεχθάνομαι καταστροφολογικά διλλήματα του στυλ “αλλάζουμε ή βουλιάζουμε”, πίσω από τις γενικολογίες φάνηκε μια στρατηγική που αρκετοί σε αυτό το ιστολόγιο έχουμε υποστηρίξει. Αναφέρω ενδεικτικά τις θεσμικές μεταρρυθμήσεις για την πάταξη της διαφθοράς, την θέσπιση αντικινήτρων (μέσω φορολογίας) σε όσους μολύνουν και κινήτρων (μέσω επιδοτήσεων) σε όσους π.χ. εγκαθιστούν ηλιακούς συλλέκτες στα σπίτια τους, κ.ο.κ. 

Ωστόσο είδα χθες τη δήλωση της Λούκας Κατσέλη ότι η προτεινόμενη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Εθνικής Τράπεζας προσπαθεί “να συρρικνώσει ακόμα περισσότερο το δημόσιο και εθνικό χαρακτήρα της μετοχικής βάσης της μεγαλύτερης Ελληνικής Τράπεζας” και αισθάνθηκα σαν εξωγήινος! Διότι τόσο στις ΗΠΑ αλλά και γενικότερα στο εξωτερικό οι κυβερνήσεις ασκούν πίεση στις τράπεζες να αυξήσουν το κεφάλαιό τους σε σχέση με το ενεργητικό προκειμένου να μειώσουν την πιθανότητα χρεωκοπίας εξ’ αιτίας των αυξημένων επισφαλειών λόγω της κρίσης. Ίσως η κυρία Κατσέλη να μην γνωρίζει ότι η καθαρή θέση (το κεφάλαιο) μιας τράπεζας που ορίζεται ως η διαφορά μεταξύ της αξίας του ενεργητικού και των υποχρεώσεών της απορροφά τις ζημιές. Οι ζημιές αφαιρούνται από το κεφάλαιο (μειώνουν την καθαρή θέση) ώστε να μην κινδυνεύσουν οι καταθέτες της τράπεζας. Μεγαλύτερη καθαρή θέση αυξάνει τη δυνατότητα της τράπεζας να απορροφά ζημιές, καθώς αν η καθαρή θέση γίνει αρνητική, δηλαδή τα στοιχεία του ενεργητικού και τα λεφτά των μετόχων δεν φτάνουν για να πληρωθούν οι καταθέτες, τότε η τράπεζα χρεωκοπεί.

Εφόσον λοιπόν το κράτος εγγυάται τις τραπεζικές καταθέσεις, που σημαίνει ότι τη ζημιά σε περίπτωση χρεωκοπίας θα την καλύψει ο Έλληνας φορολογούμενος, θα περίμενα από ένα σοσιαλιστικό κόμμα να πιέζει όλες τις τράπεζες για αύξηση του μετοχικού τους κεφαλαίου, ώστε να προστατεύσει τους πολίτες ρίχνοντας περισότερους ιδιώτες-μετόχους στην πρώτη γραμμή. Αυτό κάνουν οι περισσότερες κεντροαριστερές κυβερνήσεις, υπό την αντίσταση μάλιστα των τραπεζών καθώς αύξηση του κεφαλαίου σημαίνει ότι τα όποια κέρδη θα διανέμονται σε περισσότερες μετοχές, άρα τα κέρδη ανά μετοχή θα μειωθούν. Δεν θα έπρεπε η κεντροαριστερά ακριβώς να προωθεί ρυθμίσεις που προστατεύουν τον πολίτη από την απληστία των τραπεζών για κέρδη?

Read moreΟ παιδιάστικος αντιπολιτευτικός λόγος του ΠΑΣΟΚ

Οδηγός Ελληνικού Επιχειρείν, μέρος δεύτερο

Μεταφυσικά – Υπαρξιακά

Δεν μπορείς να λατρέψεις και Θεό και Μαμμωνά. Διάλεξε έναν από τους δύο και κάν’ το καλά.
*
«Θα σε πληρώσω τη Δευτέρα», είπε. Τη Δευτέρα Παρουσία, εννοούσε.
*
Η ζωή είναι ένα διαρκές χρέος που κάποτε ξεπληρώνεται.
*
Αυτοκτόνησα γιατί με πνίγανε τα χρέη. Πήγα να μπω στον Παράδεισο, βρήκα όμως να με περιμένουν οι διαταγές πληρωμής.
*
Η κόλαση έχει ΙΚΑ και εφορία.
*
Κουράγιο: ζωή είναι, θα τελειώσει.
*
Κύριε, δώσε μου υπομονή να αντέξω αυτά που δεν μπορώ να αλλάξω, δύναμη να αλλάξω αυτά που μπορώ, και σοφία να διακρίνω ανάμεσά τους. Στο ενδιάμεσο, δώσ’ μου και €5.000.000 για κάτι έξοδα κίνησης.
*
Η ζωή είναι σαν το Χρηματιστήριο: πάντα μπορεί να πάει πιο κάτω.

Φίλοι

Η φιλία είναι πολύ σημαντικό πράγμα στη ζωή• όποιος έχει καλούς φίλους έχει και πίστωση. Μετά, βέβαια, παύει να έχει καλούς φίλους.
*
Δείξε μου τους φίλους σου να σου πω τα χρέη σου.
*
Το να βάζεις τα λεφτά σου εκεί που βάζεις την καρδιά σου είναι η συντομότερη οδός προς την απώλεια και των δύο.
*
Οι καλές προθέσεις δεν πληρώνουν τις επιταγές.
*
Πιο εύκολο είναι να περάσει καμήλα από το μάτι της βελόνας παρά να κρατήσεις την περιουσία σου αν μπλέξεις με γυναίκες και κολλητούς.

Read moreΟδηγός Ελληνικού Επιχειρείν, μέρος δεύτερο