Όταν ο δήμος απαιτεί λιγότερη δημοκρατία: Ελλάς-ΗΠΑ-Βρετανία συμμαχία;

Δημοσιευτηκε σε λιγο διαφορετικη εκδοση στο Βημα
Μεγαλο μερος του κειμενου προεκυψε απο συνεργασια με τον Ζαχαρια Μανιαδη, αλλα οι τελικες αποψεις εκφραζουν μονο εμενα.

Δεν σταματάνε τα πλήγματα για την δυτική φιλελεύθερη δημοκρατία.

Πόσο γρήγορα και πόσο βαθιά έχουν αλλάξει τα πράγματα! Ούτε μια δεκαετία πριν, η συνεχής πρόοδος φαινόταν αναπόφευκτη. Δεν ήταν μόνο Αμερικανοί πολιτικοί επιστήμονες που προέβλεπαν το Τέλος της Ιστορίας. Για τους κατοίκους της Δύσης που δεν έζησαν μεγάλους πολέμους, και ειδικά αυτούς που δεν πρόλαβαν ως ενήλικες την Σοβιετική Ένωση, η κυριαρχία του δυτικού φιλελεύερου μοντέλου με το συνεχές άνοιγμα συνόρων και την διεύρυνση των ατομικών δικαιωμάτων φαινόταν αυτονόητη, αδιαμφισβήτητη και αδιάκοπη. Θέμα χρόνου ήταν, νομίζαμε, να νικηθεί παγκοσμίως ο εθνικισμός και η ξενοφοβία, ο πλανήτης να μικρύνει, η φιλελεύθερη ουτοπία να αφιχθεί.

Οι αναπάντεχοι αλλά συνεχόμενοι θρίαμβοι του λαϊκισμού στους ισχυρότερους φάρους της δυτικής δημοκρατίας κλονίζουν θανάσιμα την θεωρία της αέναης προόδου. Είναι ξεκάθαρο ότι τόσο ο Τραμπ όσο οι δυνάμεις του brexit αποστρέφονται το δίπτυχο ανοιχτές αγορές-ανοιχτά μυαλά. Για πρώτη φορά στην ζωή ενός 35χρονου, η ελευθερία να κινούμαστε και να εργαζόμαστε σε όλη την Δύση αρχίζει να μειώνεται. Πώς φτάσαμε εδώ; Continue reading ‘Όταν ο δήμος απαιτεί λιγότερη δημοκρατία: Ελλάς-ΗΠΑ-Βρετανία συμμαχία;’

Μικρή εμπειρική έρευνα περί της λεπτής τέχνης του νομοθετείν, μέρος Ε

Έκατσα και μάζεψα σιγά σιγά και το νομοθετικό υλικό της δεκαετίας του 1990-1999, το οποίο ταξινόμησα σύμφωνα με την συνήθεια που εισήγαγα στην πρώτη ανάρτηση αυτής της σειράς εδώ πέρα. Αν δώση ο Θεός, ίσως ταξινομήσω και την τιμημένη δεκαετία του 80.

Ο πρώτος νόμος της δεκαετίας ήταν ο Ν. 1871/1990, που δημοσιεύθηκε στις 05 Φεβρουαρίου 1990 και αφορούσε “Διαρρυθμίσεις στον ενιαίο ειδικό φόρο κατανάλωσης των πετρελαιοειδών προϊόντων”. Ο τελευταίος νόμος της δεκαετίας ήταν ο Ν. 2782/1999, που ήταν ο Προϋπολογισμός του 2000. Εκδόθηκαν συνεπώς 912 τυπικοί νόμοι σε μια δεκαετία, ένας μέσος όρος 91 νόμων ετησίως. Μπορώ ήδη να παρατηρήσω ότι αυτός ο μέσος όρος είναι αισθητά πιο χαμηλός από τον μέσο όρο της δεκαπενταετίας που ακολουθεί, όπου ψηφίστηκαν 1536 νόμοι σε 15 χρόνια και κάτι, ένας ρυθμός 102 νόμων κατ’ έτος.

Υπενθυμίζω τώρα ότι ταξινομώ τους νόμους στις εξής κατηγορίες: α. απολογισμοί/ισολογισμοί/προϋπολογισμοί, β. μεταφορά ευρωπαϊκών οδηγιών, κύρωση αποφάσεων και συνθηκών κ.λπ., γ. κύρωση συμβάσεων και ιδρυμάτων, δ. κύρωση ΠΝΠ, ε. διεθνείς συμβάσεις, στ. λοιποί νόμοι.

Να δούμε λίγο και την λειτουργία της νομοθετικής μηχανής κατ’ έτος:

1990: Ν. 1871 έως Ν. 1919, ήτοι 49 νόμοι
1991: Ν. 1920 έως Ν. 2003, ήτοι 84 νόμοι
1992: Ν. 2004 έως Ν. 2113, ήτοι 110 νόμοι
1993: Ν. 2114 έως Ν. 2178, ήτοι 65 νόμοι
1994: Ν. 2179 έως Ν. 2278, ήτοι 100 νόμοι
1995: Ν. 2279 έως Ν. 2370, ήτοι 92 νόμοι
1996: Ν. 2371 έως Ν. 2452, ήτοι 82 νόμοι
1997: Ν. 2453 έως Ν. 2560, ήτοι 108 νόμοι
1998: Ν. 2561 έως Ν. 2675, ήτοι 115 νόμοι
1999: Ν. 2676 έως Ν. 2782, ήτοι 107 νόμοι

Έχουμε και λέμε λοιπόν (πλαγιογραμμίζω τους νόμους κυρίως ποινικού ενδιαφέροντος):

Continue reading ‘Μικρή εμπειρική έρευνα περί της λεπτής τέχνης του νομοθετείν, μέρος Ε’

Περί αμερικανικού προεδρικού εκλογικού συστήματος

Με τις οφειλόμενες ευχαριστίες για τις υποδείξεις τους στους Θάνο Μαυρέλη, Κώστα Κωτούλα και Αθηνά Βενετάκη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που είναι διαθέσιμα όταν γράφεται το παρόν, στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές η Κλίντον έλαβε 400.000 χιλιάδες ψήφους περισσότερες από τον Τραμπ. Αυτό είναι ένα ελάχιστο ποσοστό, της τάξης του 0,3%, είναι ένα ποσοστό όμως κατά το οποίο προηγήθηκε η Κλίντον και ηττήθηκε ο Τραμπ και όχι ανάποδα.

Αλλά, φευ, την εκλογή κέρδισε ο πορτοκαλής γλίτσας. Στο εκλεκτορικό σώμα συγκέντρωσε 290 εκλέκτορες έναντι 228 της αντιπάλου του.

Πώς έγινε αυτό; Πώς είναι δυνατόν ένα εκλογικό σύστημα να μεταμορφώνη τον δεύτερο σε πρώτο; Ιδού μερικές σκέψεις.

1. Το πολίτευμα όπου 2 στις 5 φορές κερδίζει ο υποψήφιος που ηττάται στην κάλπη δεν γνωρίζω πώς λέγεται. Γνωρίζω όμως πώς δεν λέγεται. Δεν λέγεται δημοκρατικό. Το ίδιο έγινε και το 2000, όταν ο Γκορ προηγήθηκε του Μπους κατά 500.000 χιλιάδες ψήφους, το ίδιο ξαναγίνεται το 2016. Αν στο 40% των περιπτώσεων ανατρέπεται η λαϊκή ετυμηγορία, η λαϊκή κυριαρχία παύει να αποτελή το θεμέλιο κάθε εξουσίας.

Αυτό το αντιδημοκρατικό σύστημα δεν έχει καμία σχέση με την ομοσπονδία, αλλά είναι απλώς ένα πλειοψηφικό με ευρεία περιφέρεια (με την ελάχιστη εξαίρεση του Μαίιν και της Νεμπράσκας, παντού αλλού επικρατεί πλειοψηφικό). Είναι γνωστό ότι σε εκλογικά συστήματα τέτοιου είδους ο πρώτος στην κάλπη μπορεί να μετατραπή σε δεύτερο σε έδρες, αρκεί η κατανομή των ψήφων να είναι κατάλληλη. Απόδειξη αυτού είναι δηλαδή ότι ακριβώς το ίδιο μπορεί να γίνη και σε μη ομοσπονδιακές χώρες, αν υιοθετήσουν πλειοψηφικό με ευρεία (έστω και εν μέρει!). Αυτό ακριβώς έγινε στη Ελλάδα στις διαβόητες εκλογές του 1956 επί Καραμανλέως του Α΄, όπου η αντιπολίτευση πήρε 25.000 ψήφους περισσότερες, αλλά 33 βουλευτικές έδρες λιγώτερες! Αντίστροφα, το ομοσπονδιακό κράτος που λέγεται Ηνωμένες Πολιτείες του Μεξικού εκλέγει με άμεση, λαϊκή ψηφοφορία τον Πρόεδρό του, και μάλιστα με σχετική πλειοψηφία, χωρίς να ανακατεύωνται οι 31 Πολιτείες του. Άρα, αναγκαστική σχέση δεν υπάρχει.

2. Επιπλέον, οι εκλέκτορες είναι ανάλογοι με τον πληθυσμό της κάθε πολιτείας (συν δύο για τους γερουσιαστές), άρα δεν αντισταθμίζονται οι ψήφοι μεταξύ μεγάλων και μικρών πολιτειών (γιατί τότε θα είχαν όλες οι πολιτείες τον ίδιο αριθμό, όπως ακριβώς συμβαίνει στην αμερικανική Γερουσία). Για την ακρίβεια, εκ των 538 εκλεκτόρων οι 100 ακολουθούν το γερουσιαστικό σύστημα, είναι δηλαδή ανεξάρτητοι από τον πληθυσμό κάθε πολιτείας, αλλά αναλογούν ανά 2 σε κάθε πολιτεία. Υπάρχει λοιπόν όντως μια εύνοια κατά περίπου 100/538 = 19% υπέρ των πολιτειών, αλλά το 81% των εκλεκτόρων, ήτοι η συντριπτική τους πλειοψηφία, δεν υπακούει σε καμία ομοσπονδιακή λογική.

3. Συνέπεια των ως άνω ηλιθιοτήτων του εκλογικού συστήματος είναι ότι είναι κάλλιστα δυνατόν να εκλεγή πρόεδρος εκείνος με τις λιγώτερες ψήφους, πράγμα που συνέβη δύο φορές στις τελευταίες πέντε εκλογές. Άρα, δεν πρόκειται για σύμπτωση, αλλά για σύμπτωμα. Σύμπτωμα αντιδημοκρατικότητας.

Μπορεί κάλλιστα επίσης να εκλεγή όποιος χάση και ψήφους και πολιτείες, πιο δύσκολο αυτό βέβαια, αλλά όχι αδύνατον. Αρκεί να κερδίση κανείς τις 11 μεγαλύτερες πληθυσμιακά πολιτείες, έστω και κατά μία ψήφο, (Καλιφόρνια, Τέξας, Φλώριδα, Νέα Υόρκη, Ιλλινόι, Πεννσυλβανία, Οχάιο, Γεωργία, Μίσιγκαν, Βόρεια Καρολίνα, Νέα Ιερσέη), που έχουν συνολικό πληθυσμό ίσο με 183 εκατομμύρια (57% του συνολικού πληθυσμού), ώστε να διασφαλίση τον μαγικό αριθμό 270. Είναι που το πάνσοφο σύστημα κατοχυρώνει τα δικαιώματα των πολιτειών #μπα

Ούτε πρόκειται για καθαρά θεωρητικό ενδεχόμενο, αλλά και αυτό έχει συμβή. Στις εκλογές του 1824, ο Άνταμς εξελέγη πρόεδρος από τη Βουλή, παρά το ότι υστέρησε τόσο σε ψήφους, όσο και σε πολιτείες από τον πρώτο Τζάκσον. Φυσικά, το γεγονός ότι υπήρχαν εκλογές, βουλές και ψηφοφορίες το 1824 είναι από μόνο του πολύ πιο σημαντικό από την κλοπή της προεδρίας από τον ινδιανοφάγο Τζάκσον. Αλλά το θεσμικό προηγούμενο υπάρχει: είναι δυνατόν να ξανασυμβή λοιπόν.

Ο δευτερόψηφος Πρόεδρος Άνταμς.

Ο δευτερόψηφος Πρόεδρος Άνταμς.

Continue reading ‘Περί αμερικανικού προεδρικού εκλογικού συστήματος’

Η ρωλσιανή κατσίκα του γείτονα

Είμαστι δυου σπίτια ούλα κι ούλα στου χουριού. Ιγού, ου Θανάης, κι ου γείτουνάς μ’, ου Θύμιους. Σπίρνουμι τα χουράφια μ’ς κι ζούμι ήσυχα. Κακού διεν μπαίνει στου κεφάλ’ μας. Τηράμι τουν ουρανού κι κάνουμι του σταυρού μας. Ισότης.

Μέχρι που μια μέρα ου Θύμιους ιέπιασε στου λόγγου ιένα αγριοκάτσ’κου. Του τάισε, τ’ ανάθρεψε, του μιγάλουσι κι τούρα αρμέγει την λιάρα τ’. Ιγού ιέμεινα μ’ τα χουράφια μ’ μόνου. Βέβαια, ιεπειδή του Θύμιου δεν τ’ φτάνουν πια τα γιεννήματά τ’, αγουράζει κι απ’ τα δικά μ’ για να θρέψ’ τη Λιάρα. Έτσι ιέχου κι γου του κατιτίς μ’. Πάει καλά.

Αγάλι’ αγάλι’ μάζιψα κι γου λίγους παράδ’ς. Ου Θύμιους ιέχι’ τούρα τη Λιάρα, τ’ν Ασπρούλα, την Γκόλφω και τ’ν Μαυρούλα τ’· τουν παρικάλεσα και μώδοκε τη Λιάρα. Πάλι πιο πολλές μαρτίνες ιέχι’, αλλά χαλάλι τ’, κι για μένα ιέχι’ ου Θεούς. Αρχή της διαφουράς π’ λέμ’.

Όμως ου Θύμιους διεν καταλαβαίνι’ απού φιλουσουφίες κι κουραφέξαλα. Σ’ λέει, άμα ου Θανάης είνι ανιπρούκουπους, τ’ παίρνου ιγού τα χτήματά τ’ κι του βιους τ’ κι τα κάνου καλά. Κι μι τα πήρ’ ου αθεούφουβους ούλα κι τα αβγάτισ’ κι πήρ’ κι μ’λάρ’, του Ρούσου, κι ένα πουλόσκυλου, τουν Ασίκ’, και κάνι’ του σταυρού τ’ σαν καλούς χριστιανούς κι λέει: «Προύτη φουρά του χουριού μας είνι τόσου πλούσιου!». Ουφελιμισμούς ένα πράμ’.

Ε μα, να ψουφήσ’ η κατσίκα του γείτουνα!

Αναδημοσίευση αυτού εδώ του άρθρου, που είχε δημοσιευτή σαν σήμερα, 10 χρόνια πριν.

Η ευρωπαϊκή λύση του Κυπριακού

Το Κυπριακό πρόβλημα είναι μεγαλύτερο σε ηλικία από μένα. Στις μέρες μας μοιάζει να κορυφώνεται άλλη μία απόπειρα λύσης του από το δίδυμο Αναστασιάδη – Ακιντζή (Θυμάμαι τον Κόφι Άναν να μας απειλή το 2004 ότι δεν πρόκειται να υπάρξη άλλο σχέδιο λύσης του Κυπριακού. Βρε τι λες.). Διαρρέουν διάφορα, αρκετά αισιόδοξα. Βέβαια, λύση δεν πρόκειται να υπάρξη προτούν συγκατανεύση η μαμά Τουρκία. Οπότε ας είναι ο κάλαθός μας μικρός.

Μουσταφάς Ακιντζής

Μουσταφάς Ακιντζής

Αλλά ποια θα ήταν μια δίκαιη λύση; Μια λύση που θα ακολουθούσε τα παρωχημένα τριτοκοσμικά “διζωνικά και δικοινοτικά”, τις μόνιμες παρεκκλίσεις, τα επεμβατικά δικαιώματα, τις δήθεν κυρίαρχες βάσεις της αποικιοκρατίας; Ή μια λύση ευρωπαϊκή, μια λύση που θα τιμούσε τις ατομικές ελευθερίες, όπως τις γνωρίζουμε στην Ευρώπη και όπως εφαρμόζονται από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο;

Η απάντηση είναι προφανής.

Continue reading ‘Η ευρωπαϊκή λύση του Κυπριακού’

Περί ευθανασίας ΙΙ

Συνεχίζω εδώ από το προηγούμενο την παρουσίασή μου για την ευθανασία.

Τι ισχύει

Το αδίκημα της ανθρωποκτονίας εν συναινέσει του άρ. 300 ΠΚ φέρει το κύριο βάρος της ισχύουσας νομοθεσίας περί ενεργητικής ευθανασίας. Σύμφωνα με το άρθρο αυτό, τιμωρείται όποιος αποκτείνει έτερο “επί τη σπουδαία και επιμόνω απαιτήσει του παθόντος” και “εξ οίκτου προς αυτόν, ανιάτως πάσχοντα”. Η ποινή που προβλέπεται είναι η φυλάκιση (έως 5 ετών), ποινή η οποία στο σημερινό ποινολογικό μας σύστημα είναι στην πραγματικότητα πολύ ήπια, καθώς στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων είτε αναστέλλεται η εκτέλεσή της είτε μετατρέπεται σε χρηματική. Η απαίτηση πρέπει να απετέλεσε την αιτία της ανθρωποκτονίας, πρέπει δηλαδή ο ασθενής να απαίτησε την θανάτωσή του και εξ αυτού του λόγου να αποφάσισε την ανθρωποκτονία ο δράστης. Επιπλέον, ο παθών απαιτείται να έπασχε από ανίατη νόσο που προκαλεί αντικειμενικά τον οίκτο, ο οποίος οίκτος πρέπει με την σειρά του να απετέλεσε το κίνητρο του δράστη.

Το αδίκημα της συμμετοχής σε αυτοκτονία προβλέπεται στο άρ. 301 ΠΚ. Το αδίκημα αυτό στην πραγματικότητα περιέχει αυτουργικό και όχι συμμετοχικό άδικο, διότι η αυτοκτονία δεν συνιστά άδικη πράξη (και αυτός είναι ο λόγος που δεν τιμωρείται η απόπειρα αυτοκτονίας!). Θα ήθελα να εξετάσουμε αυτήν την παραδοχή περισσότερο: ο αποτυχών αυτόχειρ δεν τιμωρείται όχι επειδή δήθεν η τυχόν επιβολή ποινής δεν θα εξυπηρετούσε κανένα σκοπό γενικής ή ειδικής προλήψεως, αλλ’ επειδή ακριβώς έχει εξουσία διαθέσεως επί της ζωής του, όπως έχει επί της περιουσίας του ή επί της γενετήσιας ζωής του. Εδώ κρύβεται μια θεμελιώδης φιλελεύθερη παραδοχή του ποινικού δικαίου μας, η οποία αναπόφευκτα ακτινοβολεί και επί του ζητήματος της ευθανασίας.

Δικαιοσυγκριτικά, το πρόσφατο άρ. 217 γερμΠΚ προβλέπει τα εξής:

(1) Wer in der Absicht, die Selbsttötung eines anderen zu fördern, diesem hierzu geschäftsmäßig die Gelegenheit gewährt, verschafft oder vermittelt, wird mit Freiheitsstrafe bis zu drei Jahren oder mit Geldstrafe bestraft.
(2) Als Teilnehmer bleibt straffrei, wer selbst nicht geschäftsmäßig handelt und entweder Angehöriger des in Absatz 1 genannten anderen ist oder diesem nahesteht.

Continue reading ‘Περί ευθανασίας ΙΙ’

Περί ευθανασίας Ι

Σε συνέχεια της πολύ επιτυχημένης εκδήλωσης του ΚΕΦΙΜ για την ευθανασία (φωτογραφίες εδώ), εκθέτω εδώ το πρώτο μέρος της εισήγησής μου.

Εισαγωγή

Το πρόβλημα της ευθανασίας, ένα οριακό ηθικό και νομικό ζήτημα, έχει γιγαντωθή τις τελευταίες δεκαετίες κυρίως εξαιτίας των τεχνολογικών εξελίξεων στο τομέα της Ιατρικής. Από την μια μεριά ορθώνεται η αξίωση του ασθενούς σε αξιοπρεπές τέλος, σε εντελή αυτοδιάθεσή του, το δικαίωμά του στον θάνατο ή, όπως αλλιώς λέγεται, το δικαίωμα εξόδου. Από την άλλη, επικρατούν δύο σκέψεις κυρίως: αφενός μεν μια ήπια κηδεμονιστική, που δυσπιστεί μπροστά στην βούληση ενός ανθρώπου που υποφέρει και αποφασίζει για κάτι ανέκκλητο και άγνωστο εκ των προτέρων, αφετέρου δε μια πιο κοινοτιστική, που τονίζει το συμφέρον της ολότητας σε καθέναν ξεχωριστά από εμάς, καθώς και στο απαραβίαστο ή στην ιερότητα της ανθρώπινης ζωής.

Η σύγκρουση είναι εν πολλοίς σύγκρουση δύο κοσμοθεωριών.

Σε πιο πρακτικό επίπεδο τώρα, δεν μπορούμε βέβαια να κλείσουμε τα μάτια στους κινδύνους που ελλοχεύουν σχετικά: συμφέρον από τον θάνατο ενός ασθενούς μπορεί να έχη ο κληρονόμος του, το κράτος ως σύστημα προνοίας, αφού π.χ. η εντατική θεραπεία έχει μεγάλο κόστος, ή και οποιοδήποτε εγκληματικό στοιχείο. Συνεπώς, επιβάλλεται να θεσπιστούν δικλίδες ασφαλείας, ανάλογες με την σημασία του ζητήματος. Από την άλλη μεριά, οι άνθρωποι πάντα αυτοκτονούσαν και πάντα θα αυτοκτονούν, για διάφορους λόγους. Δεν μπορούμε να κλείσουμε τα μάτια ούτε σε αυτό.

Continue reading ‘Περί ευθανασίας Ι’

Θάνου κατά Τσακυράκη: μια δίκη στο αρχείο

Από την φιλόξενη ιστοσελίδα του Μπουξ Τζέρναλ:

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης κ. Νίκος Παρασκευόπουλος, Καθηγητής του Ποινικού δικαίου, είναι ο άνθρωπος στον οποίο χρεωπιστώνεται η εισήγηση για την κατάληψη της Προεδρίας του Αρείου Πάγου από την κ. Βασιλική Θάνου το έτος 2015, τότε που κάποιοι συμπολίτες μας «ψήφισαν για πολίτευμα». Η κατάληψη της Προεδρίας του Αρείου Πάγου απετέλεσε για την κ. Θάνου το επιστέγασμα μιας 40ετούς υπηρεσίας στο δικαστικό σώμα, καθώς και στα συνδικαλιστικά όργανα αυτού.

Ιδιαιτέρως μνημονεύει την κ. Θάνου ο νομικός κόσμος της χώρας, δικαστικός, εισαγγελικός και δικηγορικός, για την μεγάλη και πολύμηνη δικαστική απεργία που είχε ενορχηστρώσει το 2012, καθώς και για την απροσδόκητη ερμηνεία που έδινε τότε στο άρ. 23 του Συντάγματος. Οφείλω βέβαια να παρατηρήσω, για την ιστορική ακρίβεια του πράγματος, ότι επί Προεδρίας της κ. Θάνου το φαινόμενο των αντισυνταγματικών δικαστικών απεργιών εξηλείφθη πλήρως και ότι η ερμηνεία του άρ. 23 επανέκαμψε εις τα ίδια. Ας μου επιτραπεί να την συγχαρώ.

Η κ. Θάνου, υπό την ιδιότητά της ως Προέδρου του Αρείου Πάγου, απέστειλε τον Ιούλιο του 2015 μια επιστολή στους Ευρωπαίους ομολόγους της, ενόψει του προκηρυχθέντος τότε δημοψηφίσματος. Η επιστολή αυτή προκάλεσε ενθουσιασμό ίσως σε κάποιους, υπερηφάνεια και αξιοπρέπεια σε άλλους, εθνική ανάταση σε άλλους, θυμηδία τέλος σε κάποιους άλλους.

Ο κ. Σταύρος Τσακυράκης, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, συνέταξε ένα επικριτικό δημοσίευμα στο προσωπικό του ιστολόγιο με αφορμή την επιστολή αυτή. Η κ. Θάνου υπέβαλε έγκληση εις βάρος του κ. Τσακυράκη για το δημοσίευμα αυτό, όπως ήταν άλλωστε το νόμιμο δικαίωμά της και όπως συνηθίζουν να πράττουν οι ανώτατοι πολιτειακοί λειτουργοί σε κάποιου είδους χώρες. Ο κ. Παρασκευόπουλος αρνήθηκε ρητώς να ασκήση πειθαρχική δίωξη εις βάρος της κ. Θάνου για την έγκληση αυτή.

Continue reading ‘Θάνου κατά Τσακυράκη: μια δίκη στο αρχείο’

Ορθογραφικά ΙΙΙ: η αναπαράσταση των δυσφθόγγων

Εντάξει, ομολογώ ότι δεν υπάρχει λέξη δύσφθογγος (μέχρι μόλις τώρα τουλάχιστον). Αλλά η γλώσσα εξελίσσεται, νέες ανάγκες εμφανίζονται και μπορούμε να διατάζουμε τις λέξεις να μας υπηρετούν όπως θέλουμε.

Δύσφθογγος λοιπόν είναι ένας κακός και άτακτος φθόγγος τον οποίο δεν αναπαριστά ή δεν αναπαριστά ικανοποιητικά το υπάρχον αλφαβητικό μας σύστημα. Ο δύσφθογγος μπορεί να είναι αλλοδαπός, οπότε μικρό το κακό, γιατί καμία γλώσσα δεν υποχρεούται να αποδίδη τους φθόγγους των άλλων γλωσσών, είτε ημεδαπός, οπότε υπάρχει οπωσδήποτε κάποια αστοχία. Αλλά ατελή τα ανθρώπινα.

Θυμίζω ότι φθόγγος είναι απλώς ένας ήχος όπως ο ήχος [α], που συνήθως αντιστοιχεί σε ένα γράμμα, όπως είναι εν προκειμένω το γράμμα άλφα. Ο [α] συνεπώς είναι ένας εύφθογγος, που αντιστοιχεί αμφιμονοσήμαντα στο γράμμα του. Ένα τέλειο ζευγαράκι.

Σε γλώσσες όπως τα ελληνικά τέτοια ζευγαράκια είναι ο κανόνας, πράγμα που κάνει πολύ εύκολη την ανάγνωση. Αυτές είναι οι γλώσσες που, σε γενικές γραμμές, “διαβάζονται όπως γράφονται”, π.χ. ισπανικά ή γερμανικά, σε αντίθεση με τον φθογγολογικό συρφετό γλωσσών όπως τα αγγλικά ή τα γαλλικά. Η απόσταση μεταξύ φθόγγου και γράμματος υποδηλώνει προφανώς την μεγάλη φθογγολογική εξέλιξη της γλώσσας από τότε που αποκρυσταλλώθηκε το αλφαβητικό της σύστημα, γιατί, όταν πρωτογράφτηκε, υπήρχε προφανώς αντιστοιχία φθόγγου και γράμματος. Έτσι, τα τουρκικά π.χ., που αλφαβητίστηκαν πριν ούτε εκατό χρόνια, αποτελούν κατεξοχήν παράδειγμα γλώσσας που διαβάζεται όπως γράφεται.

Τα ελληνικά, που μας ενδιαφέρουν τώρα, σαν γενικά συντηρητική γλώσσα, δεν έχει απομακρυνθή και πάρα πολύ στην προφορά της από το γραπτό ίνδαλμα. Όμως, υπάρχουν και εδώ διάφορα θέματα, που συναρτώνται με την αναπαράσταση διαλεκτικών και κάποιων αλλοδαπών φθόγγων.

Continue reading ‘Ορθογραφικά ΙΙΙ: η αναπαράσταση των δυσφθόγγων’

ΑΠΛΗΤΗ 81-100

ΑΠΛΗΤΗ-81: Το άθροισμα δύο απείρων είναι άπειρο. Η διαφορά δύο απείρων δεν ορίζεται.

ΑΠΛΗΤΗ-82: Το κρασί αναφλέγεται στους 52 βαθμούς Κελσίου.

ΑΠΛΗΤΗ-83: ‘Υπέρτακτες” καλούνται οι πράξεις που είναι καλό να τις κάνουμε, αλλά δεν είναι κακό να μην τις κάνουμε.

ΑΠΛΗΤΗ-84: Ο πρώτος Έλληνας στον οποίο απονεμήθηκαν θεϊκές τιμές στην αρχαιότητα ήταν ο Λύσανδρος.

ΑΠΛΗΤΗ-85: Το τελετουργικό πλοίο του Δόγη της Βενετίας ωνομαζόταν Βουκένταυρος.

Guardi, Il Doge sul Bucintoro si dirige verso San Nicolò di Lido

Guardi, Il Doge sul Bucintoro si dirige verso San Nicolò di Lido

Continue reading ‘ΑΠΛΗΤΗ 81-100’

Περί της κλίμακας εδωδιμότητας

Σας είχα υποσχεθή να αναπτύξω κάποια στιγμή πώς αντιλαμβάνομαι την ηθική κλιμάκωση των ειδών. Μπορούμε να βαθμολογήσουμε και εν συνεχεία να κατατάξουμε τα είδη ζωής σε μία κλίμακα, ονομαζομένη κλίμακα Θάλυς από τον ευρέτη της. Η κλίμακα αυτή βαθμονομείται από το μηδέν έως το άπειρο, ή τέλος πάντων συνεχίζεται και μετά το σημείο όπου βαθμολογείται ο άνθρωπος, για τον απλό λόγο ότι μπορούμε να φανταστούμε (και δεν μπορούμε να αποκλείσουμε) ένα είδος ζωής με ιδιότητες τέτοιες που να συγκεντρώνη υψηλότερες βαθμολογίες από τον άνθρωπο.

Πάνω στην κλίμακα σημειώνονται διάφορα όρια, εκ των οποίων ενδιαφέρει ιδίως ο πήχυς εδωδιμότητας: κάθε είδος που τον υπερβαίνει δεν επιτρέπεται ηθικώς να χρησιμοποιηθή από τον άνθρωπο για λόγους γαστριμαργικούς. Άλλος τέτοιος πήχυς είναι π.χ. ο πήχυς πειραματισμού, ήτοι με ποια είδη ζωής επιτρέπεται να πειραματιστούμε και υπό ποιες προϋποθέσεις.

Η βαθμολόγηση τώρα διενεργείται επί τη βάσει κριτηρίων, στην εκτίμηση των οποίων, καθ’ όσον αφορά τις ανανθρώπινες μορφές ζωής, ιδιαίτερη σημασία έχει η συνδρομή της Ζωοηθολογίας. Μπορούμε να συζητήσουμε σχετικά με το ποια θα είναι τα κριτήρια αυτά, ποιο είναι το ηθικό βάρος καθενός και γιατί αποκλείεται το α ή το β και πιθανώς να υπάρξουν κάποιες επιμέρους διαφωνίες. Ωστόσο, λίγοι νομίζω θα διαφωνούσαν με ένα κατάλογο σημείων σαν τον ακόλουθο (όπου οι ιδιότητες δεν καταχωρίζονται κατ’ αξιολογική σειρά):

1. Νοημοσύνη,
2. Αυτοσυνειδησία,
3. Ικανότητα πόνου,
4. Συναίσθηση.

Continue reading ‘Περί της κλίμακας εδωδιμότητας’

Ξέρω πως θα ‘ρθει

Η τέχνη είναι μέσο έκφρασης για τους καλλιτέχνες. Πιο σωστά, μόνο για τους ταλαντούχους καλλιτέχνες. Για εμάς τους υπόλοιπους, που δεν ευλογηθήκαμε με ταλέντο πραγματικό, η τέχνη είναι αναμνήσεις. Θυμάμαι πολύ καλά την πρώτη  φορά που με πήγαν οι γονείς μου στην Επίδαυρο: Τρωάδες, με την Άννα Συνοδινού. Θυμάμαι την πρώτη φορά που πήγα σε κανονική όπερα (να με συμπαθάτε, η Λυρική δεν μετράει): Così fan tutte στην Staatsoper της Βιέννης – θυμάμαι την συνοδό μου και πού σταθήκαμε (διότι χρήματα υπήρχαν μόνο για Stehplatz). Θυμάμαι ότι μου είχε κάνει φοβερή εντύπωση ο Κιμούλης στον Συρανό τότε παλιά στο Εθνικό (ήμουν μικρός ή ήταν ο Κιμούλης καλός τότε; ). Θυμάμαι την πρώτη φορά που διάβασα τον Ατσαλένιο Γίγαντα του Βερν, τη Δίκη, την Καμπάνα, τις Γραμμές των Οριζόντων. Θυμάμαι ποιο ήταν το πρώτο τραγούδι του Μπρελ που με έβαλε να ακούσω η δασκάλα των Γαλλικών μήπως και τα συμπαθήσω λίγο (έπιασε παρεμπιπτόντως). Θυμάμαι ότι δεν πίστευα στα αυτιά μου όταν άκουσα πρώτη φορά τυχαία τον Lawrence Tibbett να τραγουδάει αυτό. Θυμάμαι τα πρόσωπα των κοριτσιών που κάθονταν δίπλα μου στην Μποέμ του Τζεφιρέλι στην ΜΕΤ.

Γι’ αυτό το μόνο που μπορώ να γράψω για τον Θάνο Ανεστόπουλο είναι όσα θυμάμαι από την τέχνη του. Όπως τον Κάφκα, τον Μπρελ και τον Μοτσαρτ, έτσι κι εκείνον δεν τον αισθάνομαι ούτε φίλο μου, ούτε συνοδοιπόρο μου, ούτε εκφραστή των ιδεών μου. Δεν με ενδιαφέρει αν ήταν καλός με τους συνεργάτες, τους φίλους ή τις φιλενάδες του. Δεν έχει σημασία τι κόμμα ψήφιζε ή ποιον θεό προσκυνούσε. Σημασία έχει τι θυμόμαστε από την τέχνη του.

Θυμάμαι την πρώτη συναυλία των Κρίνων που παρακολούθησα. Φοιτητής στη Κομοτηνή, μάλλον το 1997, στο μεγάλο αμφιθέατρο της Πανεπιστημιούπολης. Λίγα ήξερα και μου φαινόταν ότι ‘όλοι αυτοί’ είναι κακέκτυπα των Sisters of Mercy, αλλά με τράβηξε σχεδόν με το ζόρι μια κοπέλα. Θυμάμαι ακριβώς τι φορούσε και ποιο ήταν το πρώτο τραγούδι που μας έφερε μπροστά-μπροστά. Θυμάμαι ότι χάσαμε τα λεωφορεία και μείναμε τελευταίοι να αναρωτιόμαστε αν θα περάσει άλλο. Θυμάμαι ότι τότε έκανα εκπομπή στο ραδιόφωνο και για δύο εβδομάδες τα Κρίνα είχαν την τιμητική τους. Θυμάμαι ότι κάπως έτσι ξεκίνησε μια μικρή εμμονή με αυτή την μπάντα.

Θυμάμαι την συναυλία στο Ρόδον, παρέα με τον Αναγνωστόπουλο. Τότε που μιλούσε συνέχεια για τη γυναίκα του και όχι για τα παιδιά του. Πριν γίνει διαπρεπής ποινικολόγος έτρεχε μπροστά με τη νεολαία και κοπανιόταν αγρίως, τραυματίζοντας με το καλαβρυτινό μένος του όποιον άτυχο βρισκόταν δίπλα του. Τώρα κοπανιέται στα έδρανα και πού και πού κοπανιόμαστε και μαζί για να θυμηθούμε τα παλιά. Θυμάμαι την πρώτη φορά που άκουσα το γρατζουνισμένο cd με το Λιώνοντας μόνος, το Κάτω από το Ηφαίστειο και την Μουχλαλούδα. Ο Αναγνωστόπουλος μου το έφερε για να μάθω και τίποτα πέρα από τα άλμπουμ.  Θυμάμαι να περιμένω να πάρω εισιτήριο στο Ρόδον και να ντρέπομαι να πάρω μία από τις αφίσες της εισόδου. Μια κυρία που μόλις είχε κατεβάσει μία για το γιο της το κατάλαβε και κατέβασε μία και για μένα. Ακόμα στον τοίχο του εφηβικού μου δωματίου βρίσκεται. Θυμάμαι το Θάνο unplugged στο Closer να γκρινιάζει για το θόρυβο: ‘έγινε η βαβούρα σας συνήθειά μας’.

Θυμάμαι να κάθομαι με έναν συμφοιτητή μου σε έναν άθλιο μπλε καναπέ με μία τρισάθλια κιθάρα και να τραγουδάμε τις Μέρες Αργίας. Θυμάμαι το ίδιο τραγούδι να το παίζουν ένας Μαροκινός, ένας Σκωτσέζος, μια Ελβετίδα και δύο Έλληνες, επειδή άρεσε στον Σκωτσέζο (για την ακρίβεια του άρεσε το Μέρες Άργκιας, αλλά το ίδιο κάνει).

Τα Κρίνα δεν ήταν η καλύτερη μπάντα. Ένας -νομίζω- συνεργάτης τους είχε πει ότι καθένας ξεχωριστά δεν είναι κάτι το ιδιαίτερο, αλλά όλοι μαζί είναι το κάτι άλλο. Το άλμπουμ Έγινε η απώλεια συνήθειά μας ήταν μία έκρηξη συμπιεσμένης δημιουργικότητας, αλλά πιο εντυπωσιακή ήταν η ωρίμανση και η μουσική πρόοδος της μπάντας. Ομοίως, ο Ανεστόπουλος δεν ήταν ο καλύτερος τραγουδιστής. Το στυλ του ή θα το αγαπούσες ή θα το μισούσες και κανείς δεν διασκέδαζε όταν ξεχνούσε τα λόγια και τραγουδούσε ό,τι να ‘ναι. Αλλά όπως είχε πει ένας παλιός και βαθύς γνώστης της όπερας που είχε ακούσει όλους τους μεγάλους: ‘ο Björling ήταν πάντα πολύ καλός, αλλά ο Corelli ήταν μία κακός και μία ανατριχιαστικός’. Ο Ανεστόπουλος στις καλές του ήταν ανατριχιαστικός. Και η ανατριχίλα δημιουργεί αναμνήσεις.

Ο θάνατος δεν είναι δα και τόσο τρομαχτικός όταν τον τραγουδάς όλη σου τη ζωή. Το ξέρεις πως θα ‘ρθει. Το θέμα είναι ποιο παλτό θα φοράς. Καλύτερα το φθαρμένο που αποδεικνύει ότι έζησες.

Τα μετάλλια των ισχνών αγελάδων, και το δίδαγμα τους

Δημοσιευτηκε σε λιγο διαφορετικη εκδοση στο Βημα

Η Ελλάδα έχει κερδίσει φέτος στην Βραζιλία τα περισσότερα μετάλλια από τους Ολυμπιακούς της Αθήνας το 2004 και μετά. Το εντυπωσιακό είναι ότι οι αθλητές μας δούλεψαν, μετά από τόσα χρόνια ύφεσης και μείωσης των κρατικών δαπανών, επί το πλείστον μόνοι τους, αθόρυβα, δίχως ένα πανάκριβο “Σπίτι της Σκοποβολής” ή ιδιαίτερη κρατική αρωγή, ενίοτε και μακριά από την Ελλάδα. Χωρίς να εξάγουμε υπερβολικά γενικά συμπεράσματα απ’την σημαντική προσωπική επιτυχία μιας χούφτας Συνελλήνων, φαίνεται να έχουμε ένα εξαιρετικό παράδειγμα της νέας Ελλάδας που αναδύεται από τις στάχτες της κρίσης: εξωστρεφής, με αυτοπεποίθηση, αλλά αθόρυβη και μακριά απο τον κρατισμό του παρελθόντος.

Για τα ολυμπιακά κατορθώματα, όσο και τις άλλες, αθόρυβες, αλλά πολύ υπαρκτές, καθημερινές επιτυχίες των Ελλήνων, σημαντικό ρόλο παίζει το υλικό κληροδότημα των καλών εποχών προ κρίσης. Επηρεασμένοι από την μιζέρια της ύφεσης τείνουμε να το υποτιμούμε, αλλά οι φυσικές και πνευματικές υποδομές της χώρας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα ανεπτυγμένης χώρας. Τα τελευταία χρόνια πληγώθηκε βαριά η άμεση δυνατότητα μας να παράγουμε εισόδημα (με σημαντικότερη απώλεια το τραπεζικό σύστημα), αλλά θεμελιώδεις παράγοντες, όπως οι φυσικές υποδομές και το ανθρώπινο κεφάλαιο που χτίστηκε επί δεκαετίες, ακόμα και με δανεικά, παραμένει σχεδόν αναλλοίωτο. Όπως θα έλεγαν στο Braveheart, μπορεί να χάσουμε τις κατασκευαστικές, αλλά δεν θα χάσουμε τους αυτοκινητόδρομους που έφτιαξαν.

Το αναπόφευκτο συμπέρασμα είναι πως τα θεμελιώδη της χώρας μας αντιστοιχούν πια σήμερα σε υψηλότερο εισόδημα από αυτό που (δεν) απολαμβάνουν οι κάτοικοι της.

Αφού λοιπόν οι (φυσικές και άυλες) υποδομές λίγο πολύ υπάρχουν, αυτό που μετράει μεσομακροπρόθεσμα είναι ο κόπος των Ελλήνων: η όρεξη που έχουμε για τίμια, σκληρή δουλειά, η εξωστρέφεια μας, η δυνατότητα να σκεφτόμαστε και να πράττουμε με παγκόσμια πρότυπα και μεγάλους χρονικούς ορίζοντες. Περιέργως, η κρίση έχει συντελέσει σημαντικά στο να προσεγγίσουμε τον σύγχρονο κόσμο, όσον αφορά την νοοτροπία μας. Η “φούσκα” μας έδωσε υποδομές και πόρους, η κρίση μας καθάρισε το μυαλό, μας δίδαξε πώς να εκτιμήσουμε τους πόρους και να μην τους σπαταλούμε. Σχηματικά, προ κρίσης, οι αθλητές έβλεπαν μικρά, μπορεί να βολευόνταν με μια κρατική χορηγία, μπορεί να ονειρεύονταν να πάρουν ένα μικρό κομματάκι από την σχετικά μεγάλη εγχώρια πίτα, τους αρκούσε να είναι πρώτοι στο ελληνικό χωριό. Με την κρίση, ο ελληνικός χώρος μίκρυνε, τα όνειρα μεγάλωσαν δια της βίας, οι αθλητές μας αναγκάστηκαν να γίνουν πρώτοι στις παγκόσμιες μητροπόλεις, γιατί απλούστατα η εγχώρια πίτα δεν φτάνει πια.

Ακόμα και η χιλιο-λοιδορούμενη μετανάστευση των Ελλήνων προς υγιέστερες ευρωπαϊκές οικονομίες, έχει κάνει και βαθύ καλό (κάτι που θέλει ολόκληρο άρθρο). Προ κρίσης, ο νοητός ορίζοντας δράσης των περισσότερων Αθηναίων σταματούσε κάπου στον Άγιο Στέφανο προς Βορρά, ίσως στις Κυκλάδες προς Νότο. Σήμερα στους νέους Έλληνες γίνεται όλο και πιο φυσικό να μελετούν ευκαιρίες στο Λονδίνο, στην Ζυρίχη ή το Πάλο Άλτο. Αυτοί οι άνθρωποι μοιάζουν λιγότερο με την γενιά μεταναστών του ’60 που αναζητούσε ψωμί στις γερμανικές φάμπρικες, και περισσότερο με καλοεκπαιδευμένους Βρετανούς του 1870, που αναζητούσαν ευκαιρίες σε κάθε γωνιά της παγκόσμιας αυτοκρατορίας, αντί να ανταγωνίζονται εξίσου καλοεκπαιδευμένα άτομα στο μικρό βροχερό πυκνοκατοικημένο νησί τους.

Για να ανέβει η οικονομία μας και να συναντήσει το δυναμικό μας, για να προσεγγίσει το (χαμηλό πια) εισόδημα μας τις (πλούσιες ακόμα) δυνατότητες μας, το στοίχημα είναι διπλό:

Από την μία να βελτιώσουμε τις βραχυπρόθεσμες συνθήκες στην χώρα, πριν παρακμάσουν τα μακροπρόθεσμα θεμελιώδη. Να καθαρίσουμε το πεδίο για να δράσουν και αναδειχτούν οι άριστοι, πριν προχωρήσει τόσο η κρίση που ξεχάσουν τι σημαίνει αριστεία. Να στήσουμε ταχύτατα ένα δίκαιο, αποτελεσματικό κράτος που να μην μπλέκεται στα πόδια των τίμιων πολιτών, πριν πάρουν όλοι τα πόδια τους να φύγουν — και μείνουν μόνο όσοι ξέρουν να «ελίσσονται».

Από την άλλη, όταν αρχίσει να βελτιώνεται η οικονομία, να μην ξεχάσουμε τα διδάγματα της κρίσης. Να μην γυρίσουμε ποτέ στην εσωστρέφεια και στην μιζέρια του κρατισμού. Ακόμα και όταν αποκτήσει η χώρα πόρους, να μην τους ρουφάει πάλι το κράτος για να τους κατανέμει με στενόμυαλα, λαϊκιστικά ή κομματικά κριτήρια, αλλά να τους αποδίδει πίσω στους πολίτες. Όχι άλλα Παλάτια στην Άμμο, αλλά χαμηλότερους φόρους για όλους.

Δυστυχώς, τόσο στο θέμα της καλλιέργειας, επιβράβευσης και αξιοποίησης της αριστείας, όσο στην λιτή, αποτελεσματική, σπαρτιάτικη διακυβέρνηση, υπάρχουν γωνιές στην κοινωνία που πεισματικά αρνούνται να δεχτούν το δίδαγμα της κρίσης (βλ. π.χ. αμετανόητους που υπονοούσαν ότι το κράτος υποχρεούται να χτίσει σύγχρονα σκοπευτήρια σε κάθε επαρχιακή πόλη!). Δυστυχέστερα, αυτά τα κοντόφθαλμα και αναχρονιστικά ένστικτα φαίνεται να κυριαρχούν συντριπτικά στην σημερινή διακυβέρνηση των Ελλήνων.

Ο δεκαεπταετής εκλογέας

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ επιδιώκει να καταβιβάση το κατώτατο όριο του δικαιώματος του εκλέγειν στα 17 έτη (από 18 που είναι σήμερα). Πρόκειται φυσικά για μια πρόταση απολύτως σύμφωνη με την σοσιαλεθνικιστική ιδεολογία της, αλλά και με τους ειδικώτερους εκλογικούς και μικροκομματικούς σχεδιασμούς της. Το γλείψιμο στους πιτσιρικάδες αποτελεί προνομιακό πεδίο για τον ΣΥΡΙΖΑ, τουλάχιστον από τότε που η κομματική τους φυλλάδα κυκλοφορούσε το 2008 με χριστουγεννιάτικο ημερολόγιο με την καμμένη Αθήνα και “αντικάλαντα”.

Τι δέον ψηφίζειν όμως επί της προτάσεως αυτής; Ιδού μερικές σκέψεις:

Καταρχάς, να βάλουμε κάτω τα δεδομένα. Σήμερα ζουν στην Ελλάδα περί τους 100.000 17ρηδες (γεννήσεις 1999: 100.643). Αυτή είναι η νέα εκλογική πελατεία που θέλει να κολακεύση ο Τσίπρας και οι συν αυτώ, προσδοκώντας γύρω στις 30.000-40.000 ψήφους για το κόμμα τους, αν αφαιρέσουμε την αποχή και τις ψήφους των άλλων κομμάτων. Συγκριτικά, δεν είναι κάτι το πολύ σπουδαίο εκλογικά, αν αναλογιστούμε ότι τις εκλογές του Σεπτ 2015 τις κέρδισαν οι ΣΥΡΙΖΑίοι με περιθώριο 400.000 ψήφους.

Continue reading ‘Ο δεκαεπταετής εκλογέας’

Υπέρ της απλής αναλογικής ΙΙ

Εδώ και πολλά χρόνια υποστηρίζω την αναγκαιότητα της απλής αναλογικής ως μόνου συνταγματικώς θεμιτού εκλογικού συστήματος. Έχω συζητήσει κατά καιρούς επιμέρους όψεις του θέματος, όπως τον εκλογικό πήχυ του 3%, τους κανόνες λήψεως αποφάσεων εντός της Βουλής και την γεωγραφική εκλογική ισότητα. Εδώ θα συνοψίσω κάποια επιχειρήματα, θα προβώ σε διευκρινίσεις και θα συντρίψω τσάκα τσάκα τους διαλογικούς μου αντιπάλους.

Πάμε:

1. Η απλή αναλογική έχει προεξέχον ηθικοπολιτικό βάρος ως αίτημα, τέτοιο που δεν έχει κανένα άλλο εκλογικό σύστημα. Αντιθέτως, κάθε εκλογικό σύστημα στιγματίζεται αρνητικά τόσο περισσότερο, όσο απέχει από την απλή αναλογική: το πλειοψηφικό για παράδειγμα αντίκειται ευθέως στο Σύνταγμα. Δεν είναι ίσα κι όμοια. Αναλογικότητα σημαίνει ισότητα, που σημαίνει δικαιότητα. Νιώστε λίγο.

2. Ισότητα της ψήφου σημαίνει ισοσθένεια της ψήφου. Ότι κάθε ψήφος συνυπολογίζεται εξίσου κατά την μετατροπή των ψήφων σε έδρες. Ότι μία ψήφος ισούται με μία ψήφο (με την επιφύλαξη εύλογων τεχνικών περιορισμών). ότι το εκλογικό σύστημα μεταγλωττίζει το ποσοστό των ψήφων σε ίσο κατά το δυνατόν ποσοστό επί των εδρών.

Αλλά μην ακούτε εμένα, διαβάστε το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο στην υπ’ αριθμ. 11/1994 απόφασή του:

Η ελευθερία βέβαια του κοινού νομοθέτη κατά τη θέσπιση του εκλογικού συστήματος τελεί υπό την επιφύλαξη της τηρήσεως της καθιερούμενης από το Σύνταγμα αρχής της ισότητας του εκλογικού δικαιώματος, το μεν και κυρίως, ως ειδικότερης μορφής της γενικής αρχής της ισότητας των Ελλήνων πολιτών ενώπιον του νόμου που πηγάζει από το άρθρο 4, το δε ως αρχής συνυφασμένης με την αρχή της καθολικότητας της ψήφου, που πηγάζει από το άρθρο 51 παρ. 3 του Συντάγματος. Σύμφωνα δε με την αρχή αυτή της ισότητας του εκλογικού δικαιώματος όλοι οι εκλογείς είναι ίσοι κατά την ψήφο με την έννοια: […] και γ) ότι κάθε ψήφος έχει ίση νομική δύναμη (αρχή της ισοδυναμίας της ψήφου).
Η αρχή της ισοδυναμίας της ψήφου σημαίνει ότι η ψήφος κάθε εκλογέα ασκεί την ίδια επιρροή στη διαμόρφωση του εκλογικού αποτελέσματος και επομένως η ίδια εκλογική δύναμη, δηλαδή ο αυτός αριθμός εγκύρων ψηφοδελτίων ασκεί την ίδια επιρροή στη διαμόρφωση του εκλογικού αποτελέσματος στην ίδια εκλογική περιφέρεια, με το ίδιο σύστημα κατανομής εδρών και κάτω από τις ίδιες συνθήκες.

[Αδιάφορο αν το ίδιο το ΑΕΔ εφαρμόζει όσα ορθά εξαγγέλλει. Η μείζων πρόταση του δικανικού συλλογισμού είναι εκεί]
΄
Το ξεκαθαρίσαμε κι αυτό λοιπόν.

Continue reading ‘Υπέρ της απλής αναλογικής ΙΙ’

Αυτεπίστροφοι φόροι ή η εξόντωση των κουλάκων

Λίγο διαφορετικη εκδοση δημοσιευτηκε στην Καθημερινη

Κάποιος βγάζει €7000, τον φορολογούμε και παίρνουμε 3000.
Μην μου πείτε ότι δεν ζει καλά με 3000!

Βουλευτής Γ. Κυρίτσης, αιτιολογεί την φορολογική πολιτική της κυβέρνησης

Κάθε φορά που αυξάνεται ένας φόρος, οπουδήποτε στον πλανήτη, σκοτεινοί «προφήτες» προβλέπουν αυτεπίστροφη καταστροφή. Σαν μπούμερανγκ που αντί να χτυπήσει το θήραμα, επιστρέφει και σκοτώνει τον κυνηγό, η ζημιά του φόρου στην οικονομία είναι τέτοια που τα συνολικά φορολογικά έσοδα θα πέσουν. Στην πραγματικότητα σπάνια βρίσκουμε ακλόνητα στοιχεία αυτεπίστροφου φόρου (βλ. καμπύλη Λάφφερ), αλλά φαίνεται ότι η οικονομική πολιτική μας καταφέρνει το ακατόρθωτο: πάμε για ένα νέο αρνητικό ρεκόρ.

Η προφητεία της αυτεπίστροφης φορολογίας οφείλεται συνήθως είτε σε παρανόηση είτε σε προσωπικό συμφέρον. Κάθε φόρος φυσικά βλάπτει σε πρώτο επίπεδο αυτούς που τον πληρώνουν (σε δεύτερο μπορεί να ωφελεί, αν χρηματοδοτεί απαραίτητες δημόσιες δράσεις), αλλά πολύ σπάνια οπισθοκροτεί τόσο που βλάπτει αυτόν που τον καθορίζει: καμμία κυβέρνηση δεν είναι τόσο αυτοκαταστροφική που να θέλει ταυτόχρονα χαμηλότερα έσοδα και δυσαρεστημένους ψηφοφόρους.

Για να ξεκαθαριστεί πόσο δύσκολο κατόρθωμα είναι η αυτεπίστροφη φορολογία, αρκεί το παράδειγμα του πετρελαίου θέρμανσης. Η αύξηση του φόρου οδήγησε σε κατακόρυφη πτώση της ζήτησης και ριζική στροφή σε συχνά υποδεέστερες μεθόδους θέρμανσης (όπως φαίνεται με γυμνό οφθαλμό χειμωνιάτικες μέρες στην Αθήνα). Όσο ισχυρά όμως και να αντέδρασαν οι πολίτες στην αύξηση του φόρου, τα συνολικά φορολογικά έσοδα ανέβηκαν, δεν έπεσαν (βλ. Γ. Παλαιολόγος «Ο 13ος Άθλος του Ηρακλή»).

Ακόμα και στην διαβόητη περίπτωση του ΦΠΑ (από τους υψηλότερους στην ΕΕ) δύσκολα καταδεικνύεται αρνητικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα. Γιατί δεν φτάνει να μετρήσουμε απλά αν τα φορολογικά έσοδα έπεσαν μετά την αύξηση του ΦΠΑ. Ταυτόχρονα έγινε πλήθος άλλων μεταβολών που ζημίωναν την ελληνική οικονομία, και είναι εξαιρετικά δύσκολο να απομονώσεις το αποτέλεσμα κάθε μεταβολής ξεχωριστά (όπως δείχνει και η διαβόητη υπόθεση του δημοσιονομικού πολλαπλασιαστή).

Στην περίπτωση Ryanair όμως, τυχόν οικονομικοί ντετέκτιβ θα έβρισκαν ξεκάθαρα μια καπνισμένη κάνη. Εξαιτίας του φόρου 12 ευρώ ανά επιβάτη που επιβάλλει το ελληνικό κράτος στις αεροπορικές, η γνωστή για την ολιγάρκεια της εταιρεία, αποφάσισε να περικόψει τα δρομολόγια προς Ελλάδα. Η συνολική ζημιά για την χώρα από τις χαμένες αφίξεις είναι ξεκάθαρα μεγαλύτερη από το όφελος του φόρου.

Βλέπουμε ακραίο παράδειγμα μας παραδοσιακής στην χώρα τάσης (νομικίστικη προέλευσης;), μια υπηρεσία να παίρνει μέτρα με
(α) μοναδικό γνώμονα το στενό εισπρακτικό της συμφέρον, το οποίο και
(β) βλέπει εντελώς μυωπικά, αγνοώντας αποτελέσματα δεύτερου επιπέδου («γενικής ισορροπίας» στα οικονομικά).

Τυπικά, μια υπηρεσία ή υπουργείο που θέλει να παρουσιάσει «έργο» παίρνει μέτρα με άμεσο όφελος για την ίδια, που όμως προκαλεί καθαρή ζημία στην χώρα συνολικά, και σε ορισμένες περιπτώσεις βλάπτει ακόμα και την δημόσια τσέπη καθαυτή. Τυπικό παράδειγμα η εθελούσια έξοδος υπεράριθμων υπαλλήλων σε ΔΕΚΟ, που μείωνε μεν το μισθολογικό κόστος, αλλά αύξανε την επιβάρυνση για τα ασφαλιστικά ταμεία, που τελικά πάλι το ίδιο κράτος καλείται να πληρώσει, και ίσως με μεγαλύτερο κόστος!

Στον τουρισμό, τα 12 ευρώ του αεροπορικού τέλους είναι αμελητέα μπροστά στα τουλάχιστον 700 ευρώ που φέρνει ο επισκέπτης στην ελληνική οικονομία συνολικά (γι’αυτό π.χ. στα Χανιά οι ξενοδόχοι συνειδητά επιδοτούν τις αφίξεις της Ryanair!). Αλλά ακόμα και μόνο την τσέπη της να κοιτάζει η κυβέρνηση, φέρεται σαν να αγνοεί τα τουλάχιστον 300 ευρώ αυξημένου ΦΠΑ και φόρου εισοδήματος που αποφέρει στα κρατικά ταμεία κάθε τουρίστας.

Κάνοντας σωστούς λογαριασμούς χωρίς ιδεοληψία δεν θα ορίζαμε φόρους για τα μάτια του κόσμου αλλά θα κοιτούσαμε το συνολικό αποτέλεσμα στην οικονομία: αν ήταν αρνητικό, όπως είναι ξεκάθαρο στην περίπτωση Ryanair, θα τον καταργούσαμε.

Δυστυχώς αντί για κατάργηση ζημιογόνων φόρων, η σημερινή κυβέρνηση αποφάσισε τόσο δραματική αύξηση φόρων και εισφορών (έως και 600%!) που μόνο σε αύξηση διαφθοράς ή/και μετανάστευση εισοδημάτων μπορεί να οδηγήσει. Η επιβάρυνση στα υψηλά εισοδήματα είναι τέτοιας σκληρότητας που γίνεται τιμωρία, όχι απλή συνεισφορά στο κοινό καλό, αρχίζοντας να θυμίζει την εξόντωση των κουλάκων απ’τον Στάλιν

Αντί να δουν τα γουρούνια τους να κατάσχονται, πολλοί αγρότες προτιμούσαν να τα σφάξουν και να τα φάνε, έτσι ώστε, μέχρι το 1935 τα ζωντανά της ΕΣΣΔ μειώθηκαν στο μισό σε σχέση με το 1929. Αλλά το σύντομο όργιο φαγητού ακολουθήθηκε από παρατεταμένη, βασανιστική πείνα.
Ν. Φέργκιουσον, Ο Πόλεμος στον Κόσμο

Οι κουλάκοι όμως δεν είναι ηλίθιοι να τιμωρούνται αμίλητοι — ψηφίζουν με τα πόδια τους. Πρώτη φορά ακούς Έλληνες που βγάζουν 40 ή 80 χιλιάδες ευρώ ετησίως να σκέφτονται την μετανάστευση για να ανταπεξέλθουν των υποχρεώσεων τους χωρίς να χρειάζεται να κλέβουν το κράτος. Μπορεί να είναι ευρέως διαδεδομένα στην Ελλάδα τα συμπλέγματα φθόνου που εμφανίζουν την μεσαία/ανώτερη εισοδηματική τάξη ως ανάξια συμπάθειας, αλλά δεν μπορούμε να αγνοούμε ότι οι ευμαρείς είναι φορολογικά απαραίτητοι, το βαρύ πυροβολικό της καταβολής φόρων.

ΟΚ, φατε τους πλουσιους τωρα. Του χρονου τι θα φατε;

Αν η κυβέρνηση κατορθώσει να διώξει κάθε άτομο υψηλού εισοδήματος και κάθε επιχείρηση που φέρνει έσοδα στην χώρα, δεν θα δημιουργήσουμε έναν Μαρξιανό παράδεισο που όλοι θα έχουμε «σύμφωνα με τις ανάγκες μας», αλλά Χομπσιανή κόλαση «όλοι εναντίον όλων», μια πραγματικά επικίνδυνη κατάσταση ανακυκλούμενης φτώχειας και μιζέριας. Ας ελπίσουμε ότι αυτό είναι ένα αρνητικό ρεκόρ που ακόμα και η πιο ιδεοληπτική κυβέρνηση δεν θέλει να σπάσει.

Not their finest hour ή οι ψεκασμενοι κερδιζουν στην πατριδα της κοινοβουλευτικης δημοκρατιας

Συντομευμενη εκδοση δημοσιευτηκε στα Νεα

Upon this battle […] depends our own British life,
and the long continuity of our institutions and our Empire.
[…] if the British Empire and its Commonwealth last for a thousand years,
men will still say, This was their finest hour.

W. Churchill

The best argument against democracy is a five-minute conversation with the average voter.
παλι, W. Churchill

Ποτέ στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έγινε τόση ζημιά, σε τόσο πολλούς, από τόσο λίγους. Για λίγες ψήφους λοιπόν, η Βρετανία μπαίνει στον δρόμο για το άγνωστο. Με κακή διαχείριση του ζητήματος πανευρωπαϊκά (και δεν έχουμε δει πολύ καλή ώς τώρα) τα σκοτεινά σενάρια κυριολεκτικά τρομάζουν: από διάλυση της Βρετανίας μέχρι αποσάθρωση της ΕΕ. Continue reading ‘Not their finest hour ή οι ψεκασμενοι κερδιζουν στην πατριδα της κοινοβουλευτικης δημοκρατιας’

Ο Πλάτων περί υπερβολοειδούς προεξοφλήσεως

Λέει ο παππούς ο Πλάτωνας στο 356Α-Β του Πρωταγόρα, διά στόματος Σωκράτους (που διηγείται μια υποθετική ερώτηση τρίτου):

πολὺ διαφέρει, ὦ Σώκρατες, τὸ παραχρῆμα ἡδὺ τοῦ εἰς τὸν ὕστερον χρόνον καὶ ἡδέος καὶ λυπηροῦ, μῶν ἄλλῳ τῳ, φαίην ἂν ἔγωγε, ἢ ἡδονῇ καὶ λύπῃ; οὐ γὰρ ἔσθ᾽ ὅτῳ ἄλλῳ. ἀλλ᾽ ὥσπερ [356b] ἀγαθὸς ἱστάναι ἄνθρωπος, συνθεὶς τὰ ἡδέα καὶ συνθεὶς τὰ λυπηρά, καὶ τὸ ἐγγὺς καὶ τὸ πόρρω στήσας ἐν τῷ ζυγῷ, εἰπὲ πότερα πλείω ἐστίν. ἐὰν μὲν γὰρ ἡδέα πρὸς ἡδέα ἱστῇς, τὰ μείζω ἀεὶ καὶ πλείω ληπτέα: ἐὰν δὲ λυπηρὰ πρὸς λυπηρά, τὰ ἐλάττω καὶ σμικρότερα: ἐὰν δὲ ἡδέα πρὸς λυπηρά, ἐὰν μὲν τὰ ἀνιαρὰ ὑπερβάλληται ὑπὸ τῶν ἡδέων, ἐάντε τὰ ἐγγὺς ὑπὸ τῶν πόρρω ἐάντε τὰ πόρρω ὑπὸ τῶν ἐγγύς, ταύτην τὴν πρᾶξιν πρακτέον ἐν ᾗ ἂν ταῦτ᾽ ἐνῇ: ἐὰν [356c] δὲ τὰ ἡδέα ὑπὸ τῶν ἀνιαρῶν, οὐ πρακτέα. μή πῃ ἄλλῃ ἔχει, φαίην ἄν, ταῦτα, ὦ ἄνθρωποι; οἶδ᾽ ὅτι οὐκ ἂν ἔχοιεν ἄλλως λέγειν.

Continue reading ‘Ο Πλάτων περί υπερβολοειδούς προεξοφλήσεως’

35 σχόλια για το Καινοτόμο Σύνταγμα

Δημοσιεύθηκε στις 05Ιουν16 η πρόταση “Ένα Καινοτόμο Σύνταγμα για την Ελλάδα” των Αλιβιζάτου/Βουρλούμη/Γεραπετρίτη/Κτιστάκι/Μάνου/Σπυρόπουλου (ΚαινΣ). Τέσσερις νομικοί, Καθηγητές Πανεπιστημίου στο Δημόσιο Δίκαιο, και δύο επιχειρηματίες με μεγάλη πείρα ζωής και πολιτική συμμετοχή κατέστρωσαν ένα πολύ ενδιαφέρον, ριζοσπαστικό σε πολλά σημεία του, συνταγματικό σχέδιο για τον αιώνα μας. Περιττεύει να πω πόσο εκτιμώ την δημόσια παρουσία πολλών από αυτούς, γιαυτό και διάβασα με πολύ ενδιαφέρον την αναθεωρητική τους πρόταση.

Θα ήθελα στην ανάρτηση αυτή να σχολιάσω μερικά σημεία της, τα περισσότερα επικριτικά. Το έχουμε αυτό εμείς οι γκρινιάρηδες, ψάχνουμε να βρούμε το κάρφος στον οφθαλμό του άλλου για να κάνουμε τον έξυπνο. Στην πραγματικότητα, το θεωρώ μια πολύ ερεθιστική βάση συνταγματικής συζήτησης και περιμένω με ανυπομονησία την δημοσίευση και της αιτιολογικής της έκθεσης.

Περισσότερο ίσως και από τις προτάσεις του, το ΚαινΣ εκπλήσσει και πρωτοτυπεί με την σιωπή του: όντας πολύ πιο συνοπτικό από το ισχύον (11.500 λέξεις έναντι 25.000) παραλείπει σιωπηρά πολλές διατάξεις του σημερινού μας Συντάγματος, από τους ενόρκους μέχρι το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους μέχρι τα περίπλοκα κωλύματα εκλογιμότητας. Δεν έχω ελέγξει όλες αυτές τις παραλείψεις, αλλά υποψιάζομαι ότι εκεί έγκειται πολλή από την καινοτομία της κρινόμενης πρότασης. Όχι απαραιτήτως για καλό πάντα.

Continue reading ’35 σχόλια για το Καινοτόμο Σύνταγμα’

Υπέρ της χορτοφαγίας ΙΙ: το οικολογικό επιχείρημα

Το οικολογικό επιχείρημα κατά της κρεοφαγίας δεν είναι το ισχυρότερο, αλλά είναι και έγκυρο και αληθές και πειστικό από μόνο του κιόλας.

Η βασική τριάδα του είναι η εξής:

1. Η δυτική κατανάλωση κρέατος δεν είναι επιβιώσιμη.

Μελετώντας την κατά κεφαλήν κρεοφαγία (και διατηρώντας μια μικρή επιφύλαξη για την αξιοπιστία των δεδομένων), διαπιστώνουμε (καμία έκπληξη!) ότι πολύ κρέας τρώνε οι πλούσιες χώρες, με πρωταθλήτριες την Ν. Ζηλανδία, την Δανία και το Λουξεμβούργο, που κινούνται πάνω από το όριο των 140 κιλών ετησίως. Αυτό σημαίνει κοντά στα 400 γραμμάρια (μικτού, δηλαδή και με κόκαλα, λίπη κλπ, αλλά και προοριζόμενου για κατοικίδια) κρέατος την ημέρα. Έλεος ρε φίλε.

Από την μια ντουζίνα χώρες που καταναλώνουν πάνω από 100 κιλά κρέατος ετησίως, όλες (πλην δύο καραϊβικών και της Μογγολίας! Κυνηγάνε ακόμα καβάλα στ’ άλογα οι ταμερλάνοι φαίνεται) ανήκουν σε ΕΕ και αγγλοσαξωνικό κόσμο. Το κρέας είναι ακριβό.

Εντύπωση προκαλεί επίσης η χαώδης διακύμανση, από τα 5 κιλά της υποηπείρου Ινδίας στα 52 της Κίνας στα 80 περίπου Ελλάδας και Γερμανίας μέχρι τα 125 των ΗΠΑ. Δεδομένου του τεράστιου περιθωρίου αύξησης της κρεοφαγίας που επαπειλείται σε μεγάλες πληθυσμιακά χώρες (: Ινδονησία 8 κιλά, Πακιστάν 12, Τουρκία 19), αντιλαμβάνεται κανείς ότι το κρέας δεν φτάνει για όλους. (και δεν εννοώ τα παρόντα επίπεδα παραγωγής του, αλλά και τα δυνητικά, βλ. υπό 3) Όσο πλουσιώτερη γίνεται μια χώρα, τόσο αυξάνει η κρεατική ζήτηση, αν δε μάλιστα οι νεοεισερχόμενοι στην λέσχη των ευμαρών θελήσουν να αντιγράψουν τα δυτικά επίπεδα κατανάλωσης κρέατος (πράγμα που συνιστά εύλογη υπόθεση), δημιουργείται πολύ σοβαρό οικολογικό πρόβλημα. Αν όλος ο πλανήτης έτρωγε όσο κρέας τρώμε εμείς, η κρεοφαγία θα αποκτούσε αίφνης πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά.

Τα γεγονότα είναι πεισματάρικα.

Τα γεγονότα είναι πεισματάρικα.

Πίνακας από το modernfarmer.com.

Πίνακας από το modernfarmer.com.

Continue reading ‘Υπέρ της χορτοφαγίας ΙΙ: το οικολογικό επιχείρημα’