Κατηγοριες

Προσκεκλημενοι Συγγραφεις




Στο προηγούμενο τεύχος του «Οικονομικού Ταχυδρόμου», ο Νίκος Νικολάου πρότεινε τέσσερα μέτρα οικονομικής πολιτικής, τα οποία θα πρέπει να ληφθούν άμεσα από την κυβέρνηση με σκοπό τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Το τέταρτο μέτρο, σύμφωνα με τον Ν. Νικολάου, αποτελεί η δημιουργία μηχανισμού ελέγχου των επιπτώσεων του νομοθετικού έργου στην ανταγωνιστικότητα.

Ίσως δεν είναι ευρύτερα γνωστό, αλλά εδώ κι ένα χρόνο έχει ετοιμαστεί νομοσχέδιο, το οποίο κατάρτισε ειδική επιτροπή υπό τον αντιπρόεδρο του Συμβουλίου Επικρατείας κ. Μιχ. Βροντάκη και βρίσκεται στο γραφείο του Πρωθυπουργού. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο αυτό, που εφαρμόζει οδηγίες διεθνών οργανισμών, κάθε νέος νόμος θα πρέπει να συνοδεύεται από ειδική ανάλυση η οποία θα καταδεικνύει τις επιπτώσεις που θα έχουν στην αγορά και στην οικονομία γενικότερα οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις. Θα καταρτίζεται δηλαδή μελέτη σκοπιμότητας η οποία θα περιγράφει λεπτομερώς τα οφέλη (και κυρίως) τις ζημιές κάθε νομοθετικής πρωτοβουλίας για την οικονομία της χώρας.

Δεν είναι τόσο εύκολο όσο ακούγεται. Θα μπορούσαμε να δώσουμε πολλά παραδείγματα πρόσφατων νομοθετημάτων που σαφώς δεν στηρίχτηκαν σε παρόμοια ειδική ανάλυση επιπτώσεων – και πολύ περισσότερα νομοθετών που δεν έλαβαν ποτέ υπόψη τους την έννοια της αποτελεσματικότητας. Ένα από τα βασικότερα εμπόδια για την επιτυχή εφαρμογή της πρόβλεψης του νόμου είναι το γεγονός ότι οι νομικοί σπανίως γνωρίζουν καλά οικονομικά (και όταν νομίζουν ότι γνωρίζουν, έχουν υπόψη τους μάλλον τις αρχές της λογιστικής). Ακόμα και όταν συνεργάζονται με οικονομολόγους, η έλλειψη κοινής γλώσσας τους αποπροσανατολίζει ακόμη περισσότερο. Το γιατί συμβαίνει αυτό (γιατί δηλαδή οι απόφοιτοι των νομικών σχολών δεν γνωρίζουν ούτε τις βασικές αρχές της οικονομικής επιστήμης), όταν μάλιστα δεν υπάρχει κλάδος του δικαίου που να μην έχει στενότατη σχέση με τα οικονομικά, είναι ένα μεγάλο θέμα το οποίο δεν μπορεί να συζητηθεί εδώ.

Η σχετική συζήτηση για την ανάγκη επιστημονικού διαλόγου της Νομικής με την Οικονομική επιστήμη έχει ξεκινήσει ήδη από τον Adam Smith (αν όχι παλαιότερα). Ωστόσο δεν κατέληξε σε κάποια απτά, πρακτικά αποτελέσματα –τουλάχιστον μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1970 όταν στις Η.Π.Α. «γεννήθηκε» ο διεπιστημονικός κλάδος της Οικονομικής Αναλύσεως του Δικαίου (law & economics). Σύμφωνα με τον «πνευματικό πατέρα» της ΟΑΔ, τον καθηγητή και αργότερα και δικαστή Richard A. Posner (που έγινε ευρύτερα γνωστός πρόσφατα όταν του ανατέθηκε η διαμεσολάβηση στην υπόθεση της δικαστικής διαμάχης της Microsoft με το Αμερικάνικο Υπουργείο Δικαιοσύνης), ο σκοπός της οικονομικής ανάλυσης του δικαίου είναι διττός:

(α) Να εξετάσει την επιρροή των κανόνων δικαίου στην οικονομική ζωή. Να προβλέψει ή τουλάχιστον να διαπιστώσει εκ των υστέρων την επιρροή που ασκούν στα άτομα, αλλά και στο κυριότερο μέσο οικονομικής πληροφόρησής τους (το σύστημα των τιμών), οι κανόνες δικαίου. Οι κανόνες αυτοί είναι πολύ πιθανό να οδηγήσουν σε μετακίνηση της καμπύλης της προσφοράς ή της ζήτησης ή και των δύο, χωρίς κάτι τέτοιο να εντάσσεται στις προθέσεις του νομοθέτη ή του δικαστή (που είναι πολύ πιθανόν να μην έχει ακούσει ποτέ τίποτα για τις καμπύλες αυτές). Μια αλλαγή που προκαλεί τέτοιου είδους αποτελέσματα, είναι η επιβολή διατάξεων αναγκαστικού δικαίου σε οικονομικές σχέσεις που διέπονταν ως εκείνη τη στιγμή από διατάξεις ενδοτικού δικαίου. Μία τέτοια ρύθμιση (π.χ. στην περίπτωση των σχέσεων ενοικιαστή και ιδιοκτήτη) επηρεάζει άμεσα τις τιμές στην αγορά, μετακινεί τις καμπύλες προσφοράς και ζήτησης και, τις περισσότερες φορές, δημιουργεί δυσάρεστα και ανεπιθύμητα αποτελέσματα.

(β) Να προτείνει μία σειρά νέων κανόνων ή μια νέα ερμηνεία των υφιστάμενων κανόνων με σκοπό την οικονομική αποτελεσματικότητα, για παράδειγμα τη δημιουργία ενός θεσμικού πλαισίου που να ενισχύει την ανταγωνιστικότητα και να δημιουργεί ευνοϊκό κλίμα για επενδύσεις.

Αποτελεσματικότητα είναι η επίτευξη ενός σκοπού με το λιγότερο δυνατό κόστος. Όταν πρόκειται για μία επιχείρηση, αυτό είναι εύκολα κατανοητό. Όταν όμως πρόκειται για ένα δικαιικό σύστημα; Το δικαιικό σύστημα θα πρέπει (αν θέλει να είναι οικονομικά αποτελεσματικό) να διευκολύνει την άριστη κατανομή των πόρων (δηλαδή την αύξηση της ευημερίας του κοινωνικού συνόλου). Πώς μπορεί να το επιτύχει; Τηρώντας την τάξη και τιμωρώντας τους εγκληματίες (ποινικό δίκαιο), εφαρμόζοντας τις συμφωνίες που συνάπτουν τα άτομα (δίκαιο των συμβάσεων), υποχρεώνοντας αυτούς που έβλαψαν να αποζημιώσουν τα θύματά τους (δίκαιο αδικοπραξιών), προστατεύοντας την ιδιοκτησία (εμπράγματο δίκαιο), κλπ. Σε ένα κράτος χωρίς ποινικό δίκαιο, οι πολίτες αναγκάζονται να σπαταλούν ένα μεγάλο μέρος των πόρων τους στην προστασία τους από τους εγκληματίες, στην αυτοδικία – και βέβαια διστάζουν να επενδύσουν. Χωρίς δίκαιο των συμβάσεων, οι πολίτες διστάζουν να συνάπτουν συμφωνίες που δεν μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα και “χέρι με χέρι” κ.ο.κ.

Το δίκαιο λοιπόν καταρχήν προσφέρει την απαραίτητη ασφάλεια για την οικονομική ανάπτυξη. Από εκεί και πέρα όμως, οι διατάξεις του θα πρέπει να συντελούν και να μην αποτελούν τροχοπέδη στην οικονομική αποτελεσματικότητα. Η ΟΑΔ βοηθά το νομοθέτη ή το δικαστή να λαμβάνει υπόψη του την αγορά ώστε να μην την στρεβλώνει με τους κανόνες δικαίου που θέτει ή εφαρμόζει. Έτσι, η κάθε απόφασή τους θα έχει το μικρότερο δυνατό κόστος, δηλ. θα είναι αποτελεσματική.

Είναι όμως δυνατόν η αποτελεσματικότητα, δηλαδή η αύξηση του πλούτου, να αποτελεί σκοπό του δικαίου; Εδώ πρέπει να γίνουν δύο επισημάνσεις.

Πρώτον: Είναι πολύ αμφίβολο αν ο σκοπός του δικαίου είναι αποκλειστικά η “απονομή δικαιοσύνης”. Το δίκαιο έχει και άλλους σκοπούς: τον κοινωνικό έλεγχο, την κοινωνική συνοχή, τη διανομή του πλούτου σύμφωνα με τις επικρατούσες ανά εποχή κοινωνικές αντιλήψεις, τάξεις, ή ανάγκες. Ακόμη, έχει ως στόχο την οικονομική σταθερότητα και, γιατί όχι, την οικονομική ευημερία.

Δεύτερον: Η οικονομική αποτελεσματικότητα είναι ένας από τους κατεξοχήν στόχους ορισμένων κλάδων του δικαίου, όπως του δικαίου του ανταγωνισμού.

Από τις έρευνες του Posner και πολλών άλλων, αποδεικνύεται πως το δίκαιο είναι διαμορφωμένο έτσι ώστε να επιλύει σοβαρά οικονομικά προβλήματα, όπως τις λεγόμενες “αποτυχίες της αγοράς”: Πολλές φορές η ελεύθερη αγορά δεν οδηγεί στην άριστη κατανομή των πόρων. Οι πιο κλασσικές περιπτώσεις αποτυχίας της αγοράς είναι τα μονοπώλια και τα “δημόσια αγαθά”, που δεν προσφέρονται επαρκώς στην αγορά.

Μία άλλη περίπτωση είναι η ασυμμετρία στην πληροφόρηση, που εμποδίζει τις συμβάσεις να είναι αμοιβαία επωφελείς. Για τους οικονομολόγους, ένας βασικός σκοπός του δικαίου είναι να βοηθήσει την αγορά να ξεπεράσει την “αποτυχία” και να οδηγήσει στην άριστη κατανομή των πόρων. Αυτό όμως κάνει στην ουσία και το δίκαιο. Π.χ., πολλές φορές οι συμβαλλόμενοι δεν αποκαλύπτουν ο ένας στον άλλον πληροφορίες ουσιαστικές για μια αγοραπωλησία. Το δίκαιο επεμβαίνει υποχρεώνοντας τους συμβαλλόμενους να αποκαλύψουν τις πληροφορίες τους (δες άρθρα 519 και 535-538 του Αστικού Κώδικα) ή να δώσουν αληθινές και όχι λαθεμένες (δες Α.Κ. 147), επιλύοντας έτσι το πρόβλημα της ασύμμετρης πληροφόρησης στη σύμβαση.

Η οικονομική ανάλυση του δικαίου εξελίχθηκε σε μία θεωρία της ανθρώπινης δράσης σε σχέση με το δίκαιο, μία θεωρία δηλαδή που εξηγεί την επίδραση του δικαίου και των θεσμών στην ανθρώπινη συμπεριφορά.

Η οικονομική ανάλυση του δικαίου προχώρησε πολύ περισσότερο. Εξελίχθηκε σε μία θεωρία της ανθρώπινης δράσης σε σχέση με το δίκαιο, μία θεωρία δηλαδή που εξηγεί την επίδραση του δικαίου και των θεσμών στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Στην παράδοση του μεθοδολογικού ατομικισμού και σύμφωνα με τη θεωρία της ορθολογικής επιλογής, η ΟΑΔ υποστηρίζει ότι τα άτομα επιλέγουν, τις περισσότερες φορές, αυτό που νομίζουν πως θα μεγιστοποιήσει την “ωφέλειά” τους, δηλ. την ευτυχία τους. Δρουν με βάση το ατομικό τους συμφέρον και τη λογική – ακόμα και στις περιπτώσεις που φαινομενικά δρουν παράλογα. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι το έγκλημα, που η ΟΑΔ αντιμετωπίζει σαν αποτέλεσμα επιλογής ενός ανθρώπου που πιστεύει πως η πιθανότητα τιμωρίας είναι τόσο μικρή που καθιστά το όφελος από το έγκλημα σημαντικά μεγαλύτερο – εμφανίζοντάς το σαν έλλογη ενέργεια. Όμως, αν η συμπεριφορά του εγκληματία μπορεί να μελετηθεί με όρους επιλογών μεταξύ εναλλακτικών δυνατοτήτων, τότε το δίκαιο μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τις επιλογές αυτές και να τις καθορίσει.

Τελικά, ποιο είναι το μέτρο της επιτυχίας ενός νέου επιστημονικού κλάδου; Σήμερα δεν υπάρχει νομικό εγχειρίδιο στις Η.Π.Α. που να μην λαμβάνει σοβαρά υπόψη του την ΟΑΔ στην πραγμάτευση κάθε θέματος. Σχεδόν όλοι οι ανώτεροι δικαστές χρησιμοποιούν τα οικονομικά, τα οποία έχουν σπουδάσει στο πανεπιστήμιο ή σε ειδικά σεμινάρια. Η Ε.Ε. επιδεικνύει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, οι έδρες στα μεγάλα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια ιδρύονται η μία μετά την άλλη, η συγγραφική παραγωγή είναι εντυπωσιακή και τα Ευρωπαϊκά δικαστήρια αρχίζουν να τη χρησιμοποιούν εκτεταμένα. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια σε συνεργασία με την Ε.Ε. οργάνωσαν ένα ειδικό πρόγραμμα Erasmus για τη διάδοση του νέου κλάδου. Το 19ο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Οικονομικής Ανάλυσης του Δικαίου θα λάβει χώρα στις 19-21 Σεπτεμβρίου στην Αθήνα με τη συνεργασία του Πανεπιστημίου Αθηνών και με την ευγενική χορηγία, μεταξύ των άλλων, και του Οικονομικού Ταχυδρόμου. Ο Richard Posner μάλιστα θα αναγορευθεί επίτιμος διδάκτορας των δύο μεγαλυτέρων ελληνικών πανεπιστημίων (Αθηνών και Θεσσαλονίκης).

Η επιτυχία της ΟΑΔ οφείλεται στο ότι προσφέρει τον αναγκαίο εξορθολογισμό της νομοθεσίας και της απονομής δικαιοσύνης, που είναι πλέον παραπάνω από απαραίτητος μέσα σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης των αγορών και αυξανόμενης πολυπλοκότητας των κοινωνιών. Οι Έλληνες νομικοί και ιδίως οι Έλληνες δικαστές θα χρειαστούν σύντομα τη βοήθεια της Οικονομικής Ανάλυσης του Δικαίου.

πρωτοδημοσιευτηκε στον Oικονομικό Ταχυδρόμο (14/9/2002)

Αξιολογηση:

8 Responses to “Οικονομία και Δίκαιο: Ένα αταίριαστο ζευγάρι;”

  1. 1 Vrennus

    Και γιατί θα πρέπει να εξετάζονται οι οικονομικές επιπτώσεις του νόμου και όχι οι κοινωνικές, οι βιολογικές οι περιβαλλοντικές κλπ. κλπ.; Τι σημαίνει «επιπτώσεις του νομοθετικού έργου στην ανταγωνιστικότητα»; Η νομοθεσία πχπ για την προστασία του περιβάλλοντος θα πρέπει να απορριφθεί επειδή είναι εις βάρος της ανταγωνιστικότητας; Η νομοθεσία που απαγορεύει την παιδική εργασία θα πρέπει, ομοίως, να απορριφθεί;

    Η ουσιαστική υπαγωγή του δικαίου και της πολιτικής εξουσίας στην οικονομική είναι γνωστή. Θα πρέπει αυτή η ουσιαστική υπαγωγή να γίνει και τυπική;

  2. 2 Σωτηρης Γεωργανας

    vrennus, αγενως φερομενος θα προσπαθησω να δωσω μια απαντηση και ας μην ρωτησες εμενα…

    υπαρχουν δυο απαντησεις, μια μακρια και αναλυτικη και μια βραχεια αλλα οχι ολοκληρωμενη.

    η βραχεια: Θα προτιμουσες να μην κοιταζουμε καθολου τις επιπτωσεις των νομων στην οικονομια? Προφανως οχι, γιαυτο η οικονομικη αναλυση του δικαιου εχει νοημα οπως εχει και η οικολογικη κτλ

    Μια πιο αναλυτικη απαντηση λεει οτι οι κυριες επιπτωσεις του δικαιου που εως σημερα δεν μετρωνται ειναι οι οικονομικες. Ας πουμε οι διαφοροι περιορισμοι στην λειτουργια καταστηματων εχουν παντα καποιον αμεσο ορατο σκοπο, ας πουμε να προφυλαξουν τα δικαιωματα των εργαζομενων και να βοηθησουν τις μικροεπιχειρησεις.

    Η οικονομικη αναλυση του δικαιου ερχεται και λεει, μισο λεπτο, αν θελετε να βοηθησετε εναν εργαζομενο δεν ειναι καλη ιδεα να τον καθιστατε μη προσληψιμο! Για παραδειγμα αν ενας νομικος ειχε την φαεινη ιδεα αυριο μια ομαδα, πχ οι γυναικες, να εχει διακοπες 11 μηνες το ετος τοτε η ανεργια στις γυναικες θα εφτανε το 99%. Πολυ παρομοια αναπαντεχα αποτελεσματα εχουμε με τις προστασιες στο ενοικιο (rent controls, που στην ελλαδα ευτυχως λιγο εχουμε δει) και τους ενοικιαστες (που εχουμε αρκετα).

    Σε τετοια προβληματα οι νομικοι απλα αποτυγχανουν να δουνε τις επιπτωσεις των νομων, που μεσω των αλληλεπιδρασεων στην οικονομια καταντουν να βλαπτουν τα ιδια τα ατομα που ηθελαν να βοηθησουν.

    ιδιαιτερο κομματι της αναλυσης ειναι και τα κινητρα των ανθρωπων και η θεωρια συμβασεων. Εκει κανονες που σε εναν νομικο μπορει να φαινονται σωστοι και λογικοι, μπορει να φερουν μεγαλες οικονομικες αναποτελεσματικοτητες. Κλασικο παραδειγμα ειναι η ιστορια του Νομπελιστα Ronald Coase με τις ατμομηχανες και τους αγροτες (μια μικρη αναλυση εδω) οπου η κλασικη νομικη αποψη αποδοσης της ευθυνης για ατυχηματα και ζημιες σε ενα απο τα δυο εμπλεκομενα μερη φερνει μεγαλα προβληματα (ελπιζω να βρω χρονο καποτε να γραψω γιαυτο).

    Η ουσιαστική υπαγωγή του δικαίου και της πολιτικής εξουσίας στην οικονομική είναι γνωστή. Θα πρέπει αυτή η ουσιαστική υπαγωγή να γίνει και τυπική;

    εδω μιλας για κατι προφανως διαφορετικο, για διαφθορα. Η οικονομικη αναλυση του δικαιου δεν προωθει την διαφθορα, ισα ισα την καταπολεμα βρισκοντας τις εστιες της και τους λογους που υπαρχει.

  3. 3 Vrennus

    Δεν αναφέρομαι στη διαφθορά! Κάθε άλλο μάλιστα. Αυτό που εννοώ είναι ότι η νομοθεσία και το δίκαιο ρυθμίζουν (ενεργά) οικονομικές σχέσεις στα πλαίσια του κράτους δικαίου. Η πολιτική εξουσία (αν και διατηρεί τη σχετική αυτονομία της), δια του νομοθετικού έργου της, προασπίζει τα συμφέροντα της οικονομικής εξουσίας. Υπάγοντας και τυπικά το νομοθετικό έργο στις επιταγές της οικονομικές εξουσίας αποστερούμε από την πολιτική εξουσία τη σχετική αυτονομία της, με απώτερο αποτέλεσμα την τυπική και ουσιαστική ταύτιση, τελικά, πολιτικής και οικονομικής εξουσίας.

    Ούτως η άλλως, το νομοθετικό έργο επιβάλλει (και νομιμοποιεί) οικονομικές σχέσεις. Τύποις, υπάγει την οικονομική εξουσία (η οποία στερείται νομιμοποίησης αυτή καθαυτή) σε πολιτικό έλεγχο (και ως εκ τούτου την νομιμοποιεί). Αυτό που ουσιαστικά μας λέει εδώ ο κ. Χατζής είναι ότι οι οικονομικές σχέσεις είναι λίγο – πολύ δεδομένες, επομένως η πολιτική εξουσία θα πρέπει να εποπτεύεται διαρκώς ώστε να μεριμνεί για την αναπαραγωγή αυτών των σχέσεων, ενώ θα πρέπει να της στερηθεί η δυνατότητα να τις μεταβάλλει. Να το πάω λίγο παραπέρα: ότι η πολιτική επέμβαση στις οικονομικές σχέσεις είναι επιβλαβής στο βαθμό που εμποδίζει την αγορά να ισορροπήσει εκεί που «πρέπει», αντίθετα, είναι επιθυμητή όταν προστατεύει υφιστάμενες οικονομικές δομές και σχέσεις – π.χ. επιμηκύνει το χρόνο προστασίας των πατεντών. Η ανάλυσή του, λοιπόν, δεν είναι (δι)επιστημονική, είναι ιδεολογική. Το αυτό θα τολμούσα να προσάψω και για τον επιστημονικό κλάδο της «Οικονομικής Αναλύσεως του Δικαίου» γενικά!

  4. 4 Σωτηρης Γεωργανας

    δεν καταλαβαινω γιατι επιμενεις να μιλας για οικονομικη εξουσια. Η ΟΑΔ μελετα την οικονομια, τουτεστιν το συνολο των οικονομικων σχεσεων, το οφελος του καθε πολιτη απο εναν συγκεκριμενο κανονισμο.

    Συχνα, οπως στην περιπτωση της θεωριας συμβασεων, το αντικειμενο ειναι η νομικη αντιμετωπιση λιγο πολυ το ιδιο ισχυρων αντισυμβαλλομενων, οχι της οικονομικης “εξουσιας” εναντι καποιου ανισχυρου. Μαλιστα η ΟΑΔ δεν παιρνει μερος σε μια διαμαχη, δεν λεει να στηριζουμε περισσοτερο τον Α ή τον Β. Λεει ομως οτι το να απαγορευεται η κινηση Χ, ή η συμβαση Ψ, προκαλει μεγαλες ζημιες. Λεει οτι μεταξυ του να περιρορισουμε τους ρυπους των εργοστασιων κατα το ιδιο ποσοστο ειτε με απολυτους κανονες ή με αποδοση δικαιωματατων ρυπανσης, η δευτερη λυση ενω εχει εκ πρωτης οψεως το ιδιο οικολογικο αποτελεσμα ειναι πολυ καλυτερη για την οικονομια (και για αυτον την επελεξε η ΕΕ).

    Εδω να τονισω οτι το καλο για την οικονομια, παλι δεν σημαινει καλο για την “οικονομικη εξουσια”, σημαινει περισσοτερες θεσεις εργασιας, υψηλοτερο εισοδημα, περισσοτερους φορους, περισσοτερους πορους για υποδομες, για αναπτυξη ανθρωπινου κεφαλαιου (εκπαιδευση, υγεια κτλ).

    Ενα απλοϊκο παραδειγμα ας πουμε καταστροφικου για ολους νομου θα ηταν ο εξης: καθε ατομο που κατοικει κοντα σε ενα εργοστασιο πρεπει να αποζημιωνεται με 1 τρισεκατομμυριο ευρω. Αποτελεσμα? Ολοι πανε και μενουν διπλα σε καθε εργοστασιο της χωρας και παιρνουν αποζημιωση εως οτου κλεινει και το τελευταιο εργοστασιο και μενουν ολοι ανεργοι.
    Μπορει να ακουγεται τραβηγμενο σαν παραδειγμα, αλλα στην πραγματικοτητα υπαρχει ενα συνεχες ζημιογονων νομων απο το παραδειγμα μου μεχρι την πραγματικοτητα. δηλαδη και οι πραγματικοι νομοι εχουν συχνα παρομοιες αναποδες επιπτωσεις, αλλα μικροτερης κλιμακας.

    η πολιτική επέμβαση στις οικονομικές σχέσεις είναι επιβλαβής στο βαθμό που εμποδίζει την αγορά να ισορροπήσει εκεί που «πρέπει», αντίθετα, είναι επιθυμητή όταν προστατεύει υφιστάμενες οικονομικές δομές και σχέσεις – π.χ. επιμηκύνει το χρόνο προστασίας των πατεντών

    γιατι? η ΟΑΔ δεν εχει κανενα λογο να προστατευει ενα στατους κβο. Το που πρεπει να ισορροπησει η αγορα ειναι ενα περιπλοκο ζητημα που κατα κανονα δεν απαντανε οι οικονομολογοι αλλα οι φιλοσοφοι και η κοινωνια (ας πουμε στο θεμα της μολυνσης του περιβαλλοντος). οι οικονομολογοι απλα προτεινουν τον φτηνοτερο τροπο να πετυχουμε τον στοχο. Στο θεμα των ευρεσιτεχνιων εχουμε ενα ξεκαθαρο αντισταθμισμα: μικρη διαρκεια σημαινει λιγοτερη ερευνα. Εδω εμεις ρωταμε ποση ερευνα θελει και χρειαζεται η χωρα και προτεινουμε την βελτιστη διαρκεια των ευρεσιτεχνιων για να το καταφερουμε.

  5. 5 Vrennus

    «δεν καταλαβαινω γιατι επιμενεις να μιλας για οικονομικη εξουσια. Η ΟΑΔ μελετα την οικονομια, τουτεστιν το συνολο των οικονομικων σχεσεων»

    Μα οι οικονομικές σχέσεις είναι και σχέσεις εξουσίας (για να μην πω ότι σε τελευταία ανάλυση είναι κατ’ εξοχήν σχέσεις εξουσίας!

    «οι διατάξεις του (δικαίου) θα πρέπει να συντελούν και να μην αποτελούν τροχοπέδη στην οικονομική αποτελεσματικότητα» (από το κείμενο του άρθρου)

    Γι’ αυτό ισχυρίζομαι ότι είναι ιδεολογία και όχι επιστήμη! Η οικονομική αποτελεσματικότητα αναγορεύεται σε υπέρτατη αξία, και μάλιστα βρίσκεται υπεράνω του δικαίου αφού το επικαθορίζει!

  6. 6 Κωνσταντίνος Μιχαηλίδης

    Θα μπορούσαμε να δώσουμε πολλά παραδείγματα πρόσφατων νομοθετημάτων που σαφώς δεν στηρίχτηκαν σε παρόμοια ειδική ανάλυση επιπτώσεων – και πολύ περισσότερα νομοθετών που δεν έλαβαν ποτέ υπόψη τους την έννοια της αποτελεσματικότητας. Ένα από τα βασικότερα εμπόδια για την επιτυχή εφαρμογή της πρόβλεψης του νόμου είναι το γεγονός ότι οι νομικοί σπανίως γνωρίζουν καλά οικονομικά (και όταν νομίζουν ότι γνωρίζουν, έχουν υπόψη τους μάλλον τις αρχές της λογιστικής).

    Σ’αυτό ίσως παίζει κάποιο ρόλο και ο ασύμμετρα υψηλός αριθμός νομικών που έχει το ελληνικό Κοινοβούλιο για μέλη του…

  7. 7 Σωτηρης Γεωργανας

    βρεννο νομιζω οτι με αδικεις λιγο, γιατι ενω σου παραθετω σειρα επιχειρηματων μου απαντας μαλλον γενικολογα. Δεν μπορω ευκολα να συνεννοηθω ετσι, δεν ξερω καν που το πας.

    Η οικονομική αποτελεσματικότητα αναγορεύεται σε υπέρτατη αξία, και μάλιστα βρίσκεται υπεράνω του δικαίου αφού το επικαθορίζει!

    απο αυτα που ειπα που το συμπερανες αυτο? Η αποτελεσματικοτητα δεν ειναι αξια, ειναι ενας καλος στοχος στο 99% των περιπτωσεων. Αποτελεσματικοτητα στα οικονομικα δεν ειναι κατι αφηρημενο, αλλα πολυ συγκεκριμενα η Παρετιανη Αποτελεσματικοτητα
    . Στην γενικη μορφη της οταν μιλαμε για προσωπικη ευτυχια ειναι προφανως καλη, αν μπορουμε να βελτιωσουμε την θεση καποιου χωρις να βλαψουμε κανεναν αλλο τοτε προφανως πρεπει να το κανουμε. Θεωρειται ομως και γενικοτερα καλος στοχος οταν μιλαμε για οικονομικο οφελος, γιατι πρωτα μεγιστοποιουμε την πιττα και μετα την μοιραζουμε.

    Το δικαιο φυσικα οφειλει λοιπον να εχει την αποτελεσματικοτητα ως εναν στοχο. Μαλιστα οι περισσοτερες συγκρουσεις αποτελεσματικοτητας και αλλων στοχων οπως οικολογιας, ειναι ψευδεις! Η υπερβολικη καταστροφη του περιβαλλοντος πχ δεν ειναι αποτελεσματικη, αυτο πρεπει να ειναι προφανες για οποιον εχει μελετησει την τραγωδια των κοινων κτλ

    ΥΓ ναι κωνσταντινε, συμφωνω οτι το ελληνικο κοινοβουλιο εχει αναγκη απο περισσοτερους θετικους επιστημονες

  1. 1 Οικονομία και δίκαιο:Ένα αταίριαστο ζευγάρι; « DDTHA Weblog

Leave a Reply




Αρθρογραφος:
Αριστείδης Χατζής



Ιστοσελιδα:
Κλικ εδω

Προφιλ:
Επίκουρος Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου και Θεωρίας Θεσμών στο Τμήμα Μεθοδολογίας, Ιστορίας & Θεωρίας της Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών. Πτυχίο Νομικής του Α.Π.Θ. Μεταπτυχιακές σπουδές σε Ιστορία, Φιλοσοφία και Κοινωνιολογία του Δικαίου στο Α.Π.Θ. (1989-1993) και Φιλοσοφία του Δικαίου και Οικονομική Ανάλυση του Δικαίου στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Σικάγο. Το 1999 έλαβε το διδακτορικό του (An Economic Theory of Greek Contract Law) υπό την επίβλεψη των Richard A. Posner (chair), Frank H. Easterbrook, και William M. Landes.

 

Κειμενα με παρομοιο τιτλο