Ο Πωλ Κρουγκμαν, τακτικος αρθρογραφος των ΝΥ Ταϊμς και στον ελευθερο του χρονο κορυφαιος ακαδημαϊκος οικονομολογος, μολις κερδισε το Βραβειο Νομπελ οικονομικων. Τωρα το σκεφτομαι και γω να αρχισω να γραφω μια στηλη για καποια τοπικη εφημεριδα, ισως κερδισω και γω ενα Νομπελ. Περα απο την πλακα, ο Κρουγκμαν ηταν σοβαρος υποψηφιος για το Νομπελ εδω και καιρο, αν και υπηρχε ο φοβος οτι λογω της εντονης αναμιξης του με τα πολιτικα τα τελευταια χρονια, δεν θα το κερδιζε.
Καθοριστικη ειναι η συμβολη του στην Νεα Θεωρια Εμποριου, την θεωρια που επιτελους εξηγει την υπαρξη πολεων και την δομη του εμποριου μεταξυ περιοχων και χωρων. Σε οποιοδηποτε οικονομικο συνεδριο που παρουσιαζονται εργασιες πανω στο εμποριο, το ονομα του Κρουγκμαν θα ακουστει πολλεεεες φορες. Κλασικο ειναι πια το βιβλιο του Geography and Trade. Η βασικη (και πρωτοποριακη για τον κλαδο του) ιδεα ηταν οτι οι οικονομιες κλιμακας ειναι ο βασικος λογος που οι χωρες εχουν εμποριο μεταξυ τους. Η παλιοτερη θεωρια ηθελε το εμποριο να ειναι αποτελεσμα εγγενων διαφορων, στον κοσμο του Ρικαρντιανου παραδειγματος η Πορτογαλια εξαγει οινο στην Αγγλια και η Αγγλια εξαγει μαλλινα προϊοντα, γιατι η γεωγραφια και το κλιμα της καθε χωρας τους σπρωχνουν να παραγουν αυτα τα προϊοντα.
Ο Κρουγκμαν παρατηρησε οτι ο κυριος ογκος του παγκοσμιου εμποριου δεν ειναι (ηταν*) μεταξυ διαφορετικων χωρών, πχ μεταξυ Βορρα-Νοτου αλλα μεταξυ Βορρα-Βορρα, δηλαδη βιομηχανικων χωρών με μικρες διαφορες μεταξυ τους! Δεν εχουμε λοιπον τοσο εμποριο μεταξυ αγροτικων και βιομηχανικων χωρων, αλλα εχουμε εμποριο μεταξυ βιομηχανικων χωρών που θα μπορουσαν καλλιστα να παραγουν το εισαγομενο προϊον μεσα στα συνορα τους. Γιατι λοιπον αγοραζουν οι ΗΠΑ τοσα γερμανικα αυτοκινητα? Η Γερμανια δεν εχει καποιον φυσικο λογο να παραγει αυτοκινητα, τα παραγει λογω των λεγομενων path dependencies, καποτε εξειδικευτηκε στην παραγωγη αυτοκινητων και απο κει και περα η αυξανομενη παραγωγη εφερνε αυξανομενα οφελη, αυξανομενη ποιοτητα και χαμηλοτερο κοστος (αυτο ονομαζεται οικονομια κλιμακας).
Αμεσο συμπερασμα που βγαινει απο αυτη την θεωρια ειναι οτι το παγκοσμιο εμποριο εχει πολλαπλες θεσεις ισορροπιας και οτι η ενεργη βιομηχανικη πολιτικη μπορει υπο προϋποθεσεις να αποφερει καρπους, μετατοπιζοντας το συστημα απο μια “κακη” ισορροπια σε μια πιο οφελιμη. Oταν μια χωρα κανει μια μεγαλη επενδυση σε εναν κλαδο, μπορει αυτος ο κλαδος να αποκτησει τις απαραιτητες οικονομιες κλιμακας, η αναπτυξη του να αυτοτροφοδοτειται και να φτασει σε διεθνη κυριαρχια. Γνωστα παραδειγματα τετοιας βιομηχανικης πολιτικης ειχαμε στην Ιαπωνια (ηλεκτρονικα), στην Κορεα (πχ τα ναυπηγεια της χωρας που ξεκινησαν απο το μηδεν το 1960 και εφτασαν σημερα να κατεχουν 40% της αγορας), στην Ταϊουαν (ημιαγωγους) αλλα ενιοτε και στην Ευρωπη (πχ η Airbus που με μαζικες επιδοτησεις καταφερε να σπασει την ισορροπια που η Boeing κυριαρχουσε στην αγορα).
Παρεκβαινω για να πω οτι θα προσεξατε βεβαια οτι ειπα οτι η βιομηχανικη πολιτικη πιανει “υπο προϋποθεσεις”, γιατι η πολιτικη τετοιου τυπου θελει οραματικους και ικανους ηγετες, πολυ καθαρη και αποτελεσματικη δημοσια γραφειοκρατια, μεγαλα κεφαλαια, μαζες εργατων, σημαντικη εσωτερικη αγορα, ανοιχτη προσβαση στις διεθνεις αγορες κτλ, κατι που απουσιαζει σιγουρα απο πολλες χωρες, οπως πχ την Ελλαδα.
Με οπλο την βασικη θεωρια ο Κρουγκμαν προχωραει να απαντησει πολλες ενδιαφερουσες ερωτησεις. Στο Globalization and the Inequality of Nations απανταει την βασικη ερωτηση, πως θα επηρεασει η παγκοσμιοποιηση, δηλαδη η συνεχης μειωση μεταφορικων κοστων και δασμων, την κατανομη βιομηχανιας και εισοδηματος μεταξυ χωρών. Οταν τα κοστη ειναι υψηλα εχουμε ομοιογενη βιομηχανια σε καθε χωρα, αλλα οταν πεφτουν αρχιζουμε να βλεπουμε εναν αυθορμητο σχηματισμο πυρηνων και περιφερειων, ο πληθυσμος και η βιομηχανια μαζευονται σε καποια κεντρα ενω σε αλλες περιοχες εχουμε χαμηλοτερη παραγωγη και εισοδηματα (οποιαδηποτε ομοιοτητα με την ευρωπαϊκη ιστορια και το βιομηχανικο κεντρο της Βορειοδυτικης Ευρωπης δεν ειναι καθολου συμπτωματικη). Το ενδιαφερον κομματι ερχεται οταν τα μεταφορικα κοστη πεφτουν ακομα περισσοτερο και ο πυρηνας χανει το πλεονεκτημα της τοποθεσιας. Τοτε τα εισοδηματα στον πυρηνα πεφτουν και ανεβαινουν στην περιφερεια (αυτο καλη ωρα ονομαζουμε συγκλιση στην ΕΕ).
Περα απο αυτην την δουλεια, ο Κρουγκμαν εχει κανει και πολυ ενδιαφερουσα δουλεια σε αλλους κλαδους, οπως την μακροχρονη υφεση στην Ιαπωνια την οποια απεδιδε σε ελλειψη ζητησης και ως απαντηση προτεινε την μαζικη εκτυπωση χρηματος απο την Κεντρικη Τραπεζα. Οι εξελιξεις στην χωρα μαλλον τον δικαιωσαν.
Τελος ο Κρουγκμαν εχει γραψει και πολυ ευκολοδιαβαστα, αλλα επιστημονικα αρτια βιβλια που επιτιθενται “στους αγαπημενους μυθους αριστερων και δεξιων”, μεταξυ αλλων το Age of Diminished Expectations που ηταν το πρωτο βιβλιο οικονομικων που διαβασα αλλα και το Pop Internationalism (που μεταξυ αλλων επιτιθεται σε οσους κακοποιουν την αναλυση του διεθνους εμποριου και χρησιμοποιουν ανακριβεις ορους οπως “ανταγωνιστικοτητα”).
Εν κατακλειδι, ο Κρουγκμαν εχει κανει εξαιρετικη ακαδημαϊκη δουλεια και εχει προσθετα το εξαιρετικα σπανιο χαρακτηριστικο να ειναι καλος εκλαϊκευτης της επιστημης του. Αξιος λοιπον για το Νομπελ και μακαρι να βρει καλους συνεχιστες.
*Και λεω ηταν, γιατι σημερα η Κινα αλλαζει τον κοσμο του εμποριου ταχυτατα.
Σχετικα κειμενα:
- Ο Παλαιστης – The Wrestler (2008)
- Απαραίτητη η στροφή προς “ευρωπαϊκές” εργασιακές πολιτικές στις ΗΠΑ;
- Κλινικα οικονομικα: τι και γιατι προτεινει η επιστημη για να αναστραφει η οικονομικη κριση
- Μια κριτική στην ιδέα των charter cities
- H διακυβερνηση της χωρας απο τον Κ. Καραμανλη – τι μενει περα απο το εφημερο
(No Ratings Yet)
Loading ...
Loading ...
Αυτό το τελευταίο είναι που μ’ανησυχεί βρε SG. Εντάξει για το timing δεν φταίνε οι άνθρωποι, τέτοιο καιρό βγαίνουν κάθε χρόνο τα Νόμπελ, έκατσε να είναι 20 μέρες πριν τις εκλογές στις ΗΠΑ.
Αλλά το ότι επέλεξαν έναν άνθρωπο που άσκησε δριμύ κατηγορώ κατά των επιλογών του Μπους μέσω προεκλογικής περιόδου δεν είναι κάπως… ταμπέλα «Ψηφίστε Ομπάμα»;
Μην καταντήσει το Νόμπελ Οικονομικών ένα έμμεσο πολιτικό βραβείο όπως το Ειρήνης…
Ποιοτητα σχολιου:
0 
0
Πρέπει να ομολογήσω ότι αυτό το άρθρο για το βραβείο Οικονομίας στη μνήμη του Α. Νομπέλ (δεν είναι “πραγματικό” Νομπέλ – ότι κι αν σημαίνει αυτό), είναι ότι πιο ενημερωτικό διάβασα για το συγκεκριμένο θέμα από Ελληνική πηγή.
Στις παρατηρήσεις μου τώρα, αγκχμ:
Το μοντέλο αυτό είναι ακόμα σημαντικό σε μεγάλο βαθμό και εξηγεί αρκετούς κλάδους της οικονομίας. Την εποχή που αναπτύχθηκε η οικονομία ήταν σε μεγάλο βαθμό αγροτική, εξορυκτική, εμπορική – άρα παράμετροι σχετικοί με την τοποθεσία: κλίμα, εδάφη, προσβασιμότητα ήταν καθοριστικοί. Σήμερα οι παράμετροι αυτοί μπορεί να άλλαξαν όνομα (εξειδίκευση, κουλτούρα, τεχνολογική υποδομή) αλλά συνεχίζουν να παράγουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για ορισμένες υπηρεσίες και προϊόντα έναντι άλλων (παράδειγμα το έντονο outsourcing σε πάρα πολλούς κλάδους).
Υποθέτω ότι αυτό που αλλάζει, είναι η πίστη μας ότι μπορούμε να επηρρεάσουμε πλέον αυτές τις παραμέτρους (σε αντίθεση με το κλίμα, το χώμα, την προσβασιμότητα – ακόμα και αυτές σε κάποιο βαθμό σήμερα)
Η πίστη λοιπόν ότι μπορούμε να επηρρεάσουμε αυτές τις νέες παραμέτρους που προσδίδουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, οδηγεί στις πολιτικές που περιγράφεις.
Δεν μπορώ να δεχθώ όμως τα περί οραματικών ηγετών και αποτελεσματικού κράτους γιατί εξηγούν το αποτέλεσμα εκ των υστέρων (δηλαδή αν αποτύχει το πείραμα έχουμε κάποιον για να κατηγορήσουμε…). Πώς ξέρεις όμως ότι ο ηγέτης σου είναι οραματικός εξαρχής (θυμηθείτε τις πατάτες που έκανε η ΕΕ, και η Γαλλία προσπαθώντας να ανταγωνιστεί σε διαφορετικές εποχές: το ίδιοτ το Internet, το Google, το ΜΙΤ κτλ).
Ενώ με βάση αυτή τη λογική τα πιο αποτελεσματικά κράτη θα ήταν και αυτά που παρεμβαίνουν συχνά στην οικονομία για να δημιουργούν νέες ευκαιρίες. Κάτι όμως που συνήθως αποφεύγουν συστηματικά (πρακτική στην οποία επιδίδονται με μανία τα αναποτελεσματικά κράτη).
Επιπλέον, η εποχή όπου αυτές οι πολιτικές ήταν σε έξαρση έχει περάσει και οι λόγοι για τους οποίους ήταν δημοφιλείς είχε να κάνει σε ισχυρό βαθμό με στρατηγικούς παρά οικονομικούς λόγους. Δεν ήταν δυνατόν η Ευρώπη να μην έχει μεγάλο κατασκευαστή αεροσκαφών. Η Ιαπωνία και η Κορέα ήταν τα αγαπημένα παιδιά της Δύσης και αντίβαρο στην τεράστια κομμουνιστική επέκταση στην Α.Ασία -Ρωσία, Β.Κορέα, Κίνα, Βιετνάμ, Καμπότζη. Έγιναν απολήπτες μεγάλων επιδοτήσεων και προνομίων τα οποία χρησιμοποίησαν για να στήσουν την οικονομία τους μάλλον αντιγράφοντας (και βελτιώνοντας) τα επιτυχημένα παραδείγματα της δύσης παρά ανακαλύπτοντας καινούργιους τομείς. Κάτι που δεν ισχύει με την ίδια ένταση σήμερα, οι στρατηγικοί κίνδυνοι έχουν περιοριστεί.
Τέλος, τα path dependencies που περιγράφεις δεν έχουν πάντα την απαρχή τους σε μεγάλες επενδύσεις, αλλά στην καταλυτική επίδραση μιας τεχνολογικής ανακάλυψης (η οποία δεν κατευθύνεται κεντρικά και σπάνια έχει μεγάλο κόστος) ή κάποιου προσωρινού αρχικού οφέλους. Παραδείγματα: Nokia, Ericsson / Hollywood – film industry/ Detroit – automotive industry.
Ποιοτητα σχολιου:
0 
0
Κενσαι οι πολιτικες Μπους στην οικονομια ειναι, κατα πολυ μεγαλη συναινεση αναμεσα στους οικονομολογους, πολυ κακες. Ακομα και για τον ΜκΚεην οι γνωμες των οικονομολογων ειναι πολυ κακες. Δεν εχουν λοιπον αναγκη να κανουν εναν Κρουγκμαν Νομπελιστα, οταν 35 αλλοι κορυφαιοι οικονομολογοι συμφωνουν ηδη.
Κατ’εμε το οτι πηρε ο Κρουγκμαν τωρα το Νομπελ ηταν παρα το γεγονος οτι εχει δυναμικη δημοσιογραφικη καρριερα, οχι χαρη σε αυτο. Πολλοι ακαδημαϊκοι ειναι δυσαρεστημενοι μαζι του, ειδικα οι καπως μεγαλυτεροι στην ηλικια (καλα ειναι δυνατον ατομο που παρατησε τα σοβαρα οικονομικα να παιρνει Νομπελ και εμεις που ξεσκιζομαστε στην δουλεια να μην εχουμε ελπιδα να το παρουμε?).
Το ταϊμινγκ ισως βοηθησε στο οτι εν μεσω τεραστιας χρηματοπιστωτικης κρισης ηθελαν να βρουν καποιον που να το αξιζει με κοινη αποδοχη και που να εχει δουλεψει σε κλαδο μακρια απο την κριση (να μην ξαναγινει γκαφα οπως με τους Μερτον/Σκοουλς)
JL
Ο Κρουγκμαν παει λιγο παραπερα, για να μιλησουμε λιγο διαισθητικα: δηλωνει οτι οι οικονομιες κλιμακας ειναι πολυ πιο σημαντικες απο αυτες τις εξωγενεις παραμετρους οπως το κλιμα. Και οι οικονομιες κλιμακας εχουν ενα περιεργο χαρακτηριστικο, ειναι δυσκολο να τις φτασεις (γιατι θες μεγαλη κλιμακα) αλλα αν τις αποκτησεις αυτοτροφοδοτουνται.
δεν το ξερεις, γιαυτο τυπικα θα προτεινα να μην γινονται πειραματα με ενεργη βιομηχανικη πολιτικη, ακριβως γιατι αποτυγχανει πολυ συχνα.
ο ακαδημαικος διαλογος στο θεμα ειναι ανοιχτος και πιθανως θα πεσει κιαλλο Νομπελ εδω περα, οταν μπορεσουμε τελικα να καταληξουμε αν πχ η πολιτικη της Κινας θα την φερει πανω απο καποιο επιπεδο αναπτυξης ή αν ο Εκονομιστ πχ εχει δικιο οταν λεει οτι για να γινεις πραγματικα πλουσια χωρα με πραγματικα δυνατες επιχειρησεις θες ανοιχτο ανταγωνισμο και πολυ δυνατους θεσμους, οχι προστατευτισμο και βιομηχανικη πολιτικη.
Παντως η Ιαπωνια που ειναι πλουσια χωρα, εχει στηριχτει σε μεγαλο βαθμο στην ενεργη βιομηχανικη πολιτικη, οπως και η Κορεα αλλωστε (βλεπε θαυμασια μελετη του Εκονομιστ)
αυτοι ηταν λογοι ισως να ανεχονται οι ΗΠΑ τετοια πολιτικη εκ μερους της Ιαπωνιας. Αλλα μπορει καλιστα να πει κανεις οτι αυτες οι πολιτικες υποχωρουν τωρα απλουστατα γιατι εκαναν την δουλεια τους! η Ιαπωνια και η Κορεα εφτασαν τις απαραιτητες οικονομιες κλιμακας και τωρα απολαμβανουν τα οφελη.
αληθες. Συχνα ειναι και εντελως ασυνδετα γεγονοτα που κατευθυνουν την προοδο, οπως καλυτερο απραδειγμα ειναι τα πληκτρολογια (γιατι εχουμε πληκτρολογια QWERTY αφου δεν χρησιμοποιουμε πια γραφομηχανες?)
Ποιοτητα σχολιου:
0 
0
Σημαντικότατο ερώτημα, θα συμφωνήσω με τον Economist βέβαια. Δεν θεωρώ ότι η βιομηχανική πολιτική αποτυγχάνει πάντα – εξάλλου έχεις αναφέρει ήδη παραδείγματα που αναμφισβήτητα είναι επιτυχής – απλά σκέφτομαι το γενικό opportunity cost μιας κοινωνίας που έχει να διαλέξει. Βέβαια μπορεί να αποδειχθεί ότι για κοινωνίες που δεν έχουν ισχυρούς θεσμούς και είναι στα πρώτα στάδια της οργάνωσης τους, μια στοχευμένη βιομηχανική πολιτική είναι πιο αποτελεσματική. Αλλά ίσως μετά να χρειάζεται χαλάρωση και απομάκρυνη του κράτους, όταν τα πράγματα έχουν σταθεροποιηθεί. Αλλά και πάλι ίσως όχι. Ίσως ο ρυθμός ανάπτυξης να είναι ακόμα πιο γρήγορος χωρίς παρεμβατισμό.
(π.χ. Ιρλανδία με μείωση φόρων στο 10-12% που έγινε πλέον η πλουσιότερη ουσιαστικά χώρα της Ευρώπης- αν και είχε τις πλάτες της Ε.Ε για υποδομές και γενικά δημιούργησε ισχυρό ευνοϊκό περιβάλλον για ξένες επενδύσεις).
Ποιοτητα σχολιου:
0 
0
Τόνους γιατί δεν βάζεις ;
Ποιοτητα σχολιου:
0 
0
Θα συμφωνήσω με τον JL
Νομίζω ότι ο ανταγωνισμός “προστατευμένη οικονομία για ανάπτυξη εσωτερικής βιομηχανίας” και το μοντέλο του Economist “ανοιχτές αγορές και ισχυροί θεσμοί” δεν είναι πάντα αντίθετα, και το καθένα είναι σωστό κατά περίπτωση. Όταν έχεις μια υπανάπτυκτη οικονομία, πολλές φορές είναι πολύ δύσκολο να δημιουργήσεις ισχυρούς θεσμούς ικανούς να διαχειριστούν έναν καπιταλισμό ανοιχτών συνόρων και τρελών ξένων επενδύσεων. Δείτε τι έπαθε η καημένη η Ρωσία αμέσως μετά τον κομμουνισμό.
Ένα επιπλέον επιχείρημα υπέρ μια αρχικής φάσης κλειστής αγοράς είναι και γιατί έτσι καλλιεργείται σε μακροχρόνια βάση περισσότερος διεθνής ανταγωνισμός. Αν όλες οι υπανάπτυκτες οικονομίες άνοιγαν απότομα τα σύνορά τους σε ξένες επενδύσεις, τότε απλά θα είχαμε τις ίδιες παγκόσμιες εταιρείες να αυξάνουν τους γεωγραφικούς τομείς δραστηριοποίησής τους. Με μια περίοδο κλειστών συνόρων για χτίσιμο εσωτερικής βιομηχανίας, μια χώρα μπορεί στο μέλλον να συμβάλλει με μεγαλύτερο ανταγωνισμό στο διεθνές σύστημα, όταν ανοίξει τα οικονομικά της σύνορα.
Εν τέλει, για τις υπανάπτυκτες χώρες νομίζω ότι η καλύτερη τακτική είναι ένας αρχικός προστατευτισμός για χτίσιμο υποδομών και εγχώριας βιομηχανίας, και μετά άνοιγμα και προσαρμογή της χώρας στον διεθνή ανταγωνισμό.
Καλός ο καπιταλισμός, αλλά θέλει προετοιμασία για να τον εισαγάγεις. Και πάντα πρέπει να εξετάζουμε την κάθε χώρα κατά περίπτωση. Οι γενικοποιήσεις σχεδόν πάντα χάνουν την ουσία τους μπροστά στις ειδικές κοινωνικές, εκπαιδευτικές και πολιτισμικές καταστάσεις σε κάθε χώρα.
Ποιοτητα σχολιου:
0 
0
JL
νομιζω οτι μοιαζει με την κλασικη ερωτηση αν προτιμας (απο την οικονομικη σκοπια) εναν δικτατορα ή μια δημοκρατια. Αν ο δικτατορας ειναι παντογνωστης και παναγαθος, μπορει να φερει καλυτερα αποτελεσματα απο την δημοκρατια, αν ειναι εστω και λιγο ανθρωπινα αδυναμος εχεις μαλλον μια καταστροφη.
Ενεργη βιομηχανικη πολιτικη θα προτεινα σε ελαχιστες περιπτωσεις (ισως σε μια χωρα με μια ισχυρη κυβερνηση, που εχει ορεξη να βαλει μερικους καλα εκπαιδευμενους οικονομολογους να εργαστουν για καμμια 10-20ρια χρονια σε μια ειδικη υπηρεσια). Αλλα σε αρκετες περισσοτερες περιπτωσεις, φαινεται να ειναι ωφελιμη για μια χωρα μια πολιτικη επιλεκτικου ανοιγματος αγορων κινεζικου τυπου (που υποχρεωνει τους ξενους επενδυτες να εχουν εγχωριους συνεταιρους), ετσι ωστε οι εγχωριες επιχειρησεις να αποκτουν επαρκη κεφαλαια και τεχνογνωσια ωστε να αντεξουν τον διεθνη ανταγωνισμο.
Αναλυτης
βλεπε Airbus! δεν ξερω αν η ΕΕ ωφεληθηκε, αλλα οι παγκοσμιοι πελατες των αεροπορικων βιομηχανιων ωφεληθηκαν σιγουρα απο την ενισχυση του ανταγωνισμου.
πολυ σωστα.
Bloared αφου σε ευχαριστησω για την παραγωγικοτατη συμμετοχη σου στον διαλογο σε παραπεμπω στην συζητηση για το μονοτονικο και ατονικο εδω
Ποιοτητα σχολιου:
0 
0